14 International economist ( CLASSICAL & NEO-CLASSICAL TRADE THEORY )
ЁЯУЪ 9 рдЕрд░्рдерд╢ाрд╕्рдд्рд░ी — рдкूрд░्рдг рдоूрд▓ рдкाрда
рдоाрд╕्рдЯрд░ рдЯ्рд░िрдХ (рд╣िंрджी): "рд╕ рд░ рд╣ рдоि рдоा рдП рдм рд╣ рдиा" | рдЕंрдЧ्рд░ेрдЬी: "A R H J M E B H K"
ЁЯУж рдмॉрдХ्рд╕ 1 – рдПрдбрдо рд╕्рдоिрде (рдкूрд░्рдг рд▓ाрдн)
ЁЯФ╣ рдПрдХ рд▓ाрдЗрди рдоें
рджेрд╢ рд╡рд╣ी рдЪीрдЬ़ рдмрдиाрдП рдЬो рд╡рд╣ рджूрд╕рд░े рджेрд╢ рд╕े рдХрдо рд╢्рд░рдо рдШंрдЯे рдпा рдХрдо рд▓ाрдЧрдд рдоें рдмрдиा рд╕рдХे।ЁЯФ╣ рдХ्рдпों рдЖрдпा?
рдЙрд╕ рд╕рдордп рдорд░्рдХेंрдЯाрдЗрд▓िрдЬ्рдо рдеा – рд╕рд░рдХाрд░ рдХрд╣рддी рдеी “рд╕ोрдиा рдЬрдоा рдХрд░ो, рджूрд╕рд░ों рд╕े рдХुрдЫ рдордд рдЦрд░ीрджो”। рд╕्рдоिрде рдиे рдХрд╣ा – рдпрд╣ рдЧрд▓рдд рд╣ै। рджोрдиों рджेрд╢ рд╡्рдпाрдкाрд░ рдХрд░ेंрдЧे рддो рджोрдиों рдЕрдоीрд░ рдмрдиेंрдЧे।ЁЯФ╣ рдХрдм рдФрд░ рдХрд╣ाँ?
1776, рдЗंрдЧ्рд▓ैंрдб। рдкुрд╕्рддрдХ – The Wealth of NationsЁЯФ╣ рдоाрди्рдпрддाрдПँ (Assumptions) – рдкрд░ीрдХ्рд╖ा рдоें рдЬрд░ूрд░ी
1. рдХेрд╡рд▓ рд╢्рд░рдо рд╣ी рдЙрдд्рдкाрджрди рдХा рд╕ाрдзрди рд╣ै।2. рд╢्рд░рдо рдХी рдЧुрдгрд╡рдд्рддा рд╕рднी рджेрд╢ों рдоें рдПрдХ рд╕рдоाрди рд╣ै।
3. рдкрд░िрд╡рд╣рди рд▓ाрдЧрдд рд╢ूрди्рдп рд╣ै।
4. рдоुрдХ्рдд рд╡्рдпाрдкाрд░ – рдХोрдИ рдЯैрд░िрдл рдпा рдХोрдЯा рдирд╣ीं।
5. рд╢्рд░рдо рдкूрд░्рдг рд░ूрдк рд╕े рдЧрддिрд╢ीрд▓ (рдПрдХ рдЙрдж्рдпोрдЧ рд╕े рджूрд╕рд░े рдоें рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै)।
ЁЯФ╣ рд╕рд░рд▓ рдЙрджाрд╣рд░рдг
рджेрд╢ рдХрдкрдб़ा (1 рдоी) рдЪाрдп (1 рдХिрд▓ो)рднाрд░рдд 2 рд╢्рд░рдо рдШंрдЯे 3 рд╢्рд░рдо рдШंрдЯे
рдЪीрди 4 рд╢्рд░рдо рдШंрдЯे 1 рд╢्рд░рдо рдШंрдЯा
рдкрд░िрдгाрдо: рднाрд░рдд → рдХрдкрдб़ा рдиिрд░्рдпाрдд, рдЪीрди → рдЪाрдп рдиिрд░्рдпाрдд। рджोрдиों рдлाрдпрджे рдоें।
ЁЯФ╣ рд╕ीрдоाрдПँ (Criticism) – рдкрд░ीрдХ्рд╖ा рдоें рд╕рдмрд╕े рдЬ्рдпाрджा рдкूрдЫा рдЬाрддा рд╣ै
1. рдЕрдЧрд░ рдПрдХ рджेрд╢ рд╕рдм рдХुрдЫ рд╕рд╕्рддा рдмрдиाрддा рд╣ै, рддो рд╡्рдпाрдкाрд░ рдирд╣ीं рд╣ोрдЧा।2. рд╢्рд░рдо рд╣ी рдПрдХрдоाрдд्рд░ рд╕ाрдзрди рдоाрдирдиा рдЧрд▓рдд рд╣ै (рдкूंрдЬी, рдЬрдоीрди рднी рд╣ै)।
3. рд╢्рд░рдо рдХी рдЧुрдгрд╡рдд्рддा рд╣рд░ рдЬрдЧрд╣ рд╕рдоाрди рдирд╣ीं рд╣ोрддी।
4. рдкрд░िрд╡рд╣рди рд▓ाрдЧрдд рд╢ूрди्рдп рдирд╣ीं рд╣ोрддी।
5. рдпрд╣ рдмрддाрддा рд╣ै рдХि рд╡्рдпाрдкाрд░ рдХ्рдпों рд╣ोрдЧा, рд▓ेрдХिрди рдХीрдорддें рдХ्рдпा рд╣ोंрдЧी рдпрд╣ рдирд╣ीं рдмрддाрддा।
ЁЯФ╣ рдЯ्рд░िрдХ рдпाрдж рд░рдЦрдиे рдХी
"A for Adam, A for Absolute, A for Advantage"рдЯ्рд░िрдХ рдлॉрд░ рдбेрдЯ: 1776 – рдЙрд╕ी рд╕ाрд▓ рдЕрдоेрд░िрдХी рд╕्рд╡рддंрдд्рд░рддा рдШोрд╖рдгा – рд╕्рдоिрде рдиे рд╡्рдпाрдкाрд░ рдХो рдЖрдЬ़ाрдж рдХिрдпा।
ЁЯФ╣ рдиोрдмेрд▓ рдкुрд░рд╕्рдХाрд░?
❌ рдирд╣ीं (1790 рдоें рдиिрдзрди, рдиोрдмेрд▓ 1901 рдоें рд╢ुрд░ू)ЁЯФ╣ рдЕрддिрд░िрдХ्рдд рдмाрддें
· рдЕрджृрд╢्рдп рд╣ाрде (Invisible Hand) – рдмाрдЬाрд░ рдЕрдкрдиे рдЖрдк рд╕рд╣ी рджिрд╢ा рдоें рдЪрд▓рддा рд╣ै· Laissez-Faire – рд╕рд░рдХाрд░ рд╣рд╕्рддрдХ्рд╖ेрдк рди рдХрд░े
· рд╕्рдоिрде рдХो рдЕрд░्рдерд╢ाрд╕्рдд्рд░ рдХा рдЬрдирдХ рдХрд╣рддे рд╣ैं
· рд╢्рд░рдо рд╡िрднाрдЬрди (Division of Labour) – рдкिрди рдлैрдХ्рдЯрд░ी рдХा рдЙрджाрд╣рд░рдг
❓ рдмॉрдХ्рд╕ 1 рдХे рдк्рд░рд╢्рди-рдЙрдд्рддрд░ (рдкрд░ीрдХ्рд╖ा рдоें рдпрд╣ीं рд╕े рдЖрдПंрдЧे)
рдк्рд░рд╢्рди 1: рдкूрд░्рдг рд▓ाрдн рдХिрд╕ рдкрд░ рдЖрдзाрд░िрдд рд╣ै?
рдЙрдд्рддрд░: рд╢्рд░рдо рдШंрдЯे (Labour Hours) рдкрд░।
рдЙрдд्рддрд░: рд╢्рд░рдо рдШंрдЯे (Labour Hours) рдкрд░।
рдк्рд░рд╢्рди 2: рдпрд╣ рд╕िрдж्рдзांрдд рдХिрд╕ рд╡िрдЪाрд░рдзाрд░ा рдХे рдЦिрд▓ाрдл рдЖрдпा?
рдЙрдд्рддрд░: рдорд░्рдХेंрдЯाрдЗрд▓िрдЬ्рдо рдХे рдЦिрд▓ाрдл।
рдЙрдд्рддрд░: рдорд░्рдХेंрдЯाрдЗрд▓िрдЬ्рдо рдХे рдЦिрд▓ाрдл।
рдк्рд░рд╢्рди 3: рдкूрд░्рдг рд▓ाрдн рдХी рд╕рдмрд╕े рдмрдб़ी рд╕ीрдоा рдХ्рдпा рд╣ै?
рдЙрдд्рддрд░: рдЕрдЧрд░ рдПрдХ рджेрд╢ рд╕рдм рдХुрдЫ рд╕рд╕्рддा рдмрдиाрддा рд╣ै, рддो рд╡्рдпाрдкाрд░ рдирд╣ीं рд╣ोрдЧा।
рдЙрдд्рддрд░: рдЕрдЧрд░ рдПрдХ рджेрд╢ рд╕рдм рдХुрдЫ рд╕рд╕्рддा рдмрдиाрддा рд╣ै, рддो рд╡्рдпाрдкाрд░ рдирд╣ीं рд╣ोрдЧा।
рдк्рд░рд╢्рди 4: ‘рдЕрджृрд╢्рдп рд╣ाрде’ рд╕े рдХ्рдпा рдорддрд▓рдм?
рдЙрдд्рддрд░: рдмाрдЬाрд░ рд╕्рд╡рддः рдиिрдпंрдд्рд░िрдд рд╣ोрддा рд╣ै, рд╕рд░рдХाрд░ी рджрдЦрд▓ рдЬрд░ूрд░ी рдирд╣ीं।
рдЙрдд्рддрд░: рдмाрдЬाрд░ рд╕्рд╡рддः рдиिрдпंрдд्рд░िрдд рд╣ोрддा рд╣ै, рд╕рд░рдХाрд░ी рджрдЦрд▓ рдЬрд░ूрд░ी рдирд╣ीं।
рдк्рд░рд╢्рди 5: рдПрдбрдо рд╕्рдоिрде рдХी рджो рдоुрдЦ्рдп рдкुрд╕्рддрдХें?
рдЙрдд्рддрд░: The Wealth of Nations (1776) рдФрд░ The Theory of Moral Sentiments (1759)
рдЙрдд्рддрд░: The Wealth of Nations (1776) рдФрд░ The Theory of Moral Sentiments (1759)
рдк्рд░рд╢्рди 6: рдкूрд░्рдг рд▓ाрдн рд╕िрдж्рдзांрдд рдХी рдХोрдИ рджो рдоाрди्рдпрддाрдПँ рдмрддाрдПँ।
рдЙрдд्рддрд░: (1) рд╢्рд░рдо рд╣ी рдПрдХрдоाрдд्рд░ рд╕ाрдзрди, (2) рдкрд░िрд╡рд╣рди рд▓ाрдЧрдд рд╢ूрди्рдп।
рдЙрдд्рддрд░: (1) рд╢्рд░рдо рд╣ी рдПрдХрдоाрдд्рд░ рд╕ाрдзрди, (2) рдкрд░िрд╡рд╣рди рд▓ाрдЧрдд рд╢ूрди्рдп।
рдк्рд░рд╢्рди 7: рд╕्рдоिрде рдиे рдорд░्рдХेंрдЯाрдЗрд▓िрдЬ्рдо рдХो рдХ्рдпों рдЧрд▓рдд рдмрддाрдпा?
рдЙрдд्рддрд░: рдХ्рдпोंрдХि рдорд░्рдХेंрдЯाрдЗрд▓िрдЬ्рдо рд╕ोрдиा рдЬрдоा рдХрд░рдиे рдкрд░ рдЬोрд░ рджेрддा рдеा, рдЬрдмрдХि рд╕्рдоिрде рдиे рдоुрдХ्рдд рд╡्рдпाрдкाрд░ рд╕े рджोрдиों рджेрд╢ों рдХे рдлाрдпрджे рдмрддाрдП।
рдЙрдд्рддрд░: рдХ्рдпोंрдХि рдорд░्рдХेंрдЯाрдЗрд▓िрдЬ्рдо рд╕ोрдиा рдЬрдоा рдХрд░рдиे рдкрд░ рдЬोрд░ рджेрддा рдеा, рдЬрдмрдХि рд╕्рдоिрде рдиे рдоुрдХ्рдд рд╡्рдпाрдкाрд░ рд╕े рджोрдиों рджेрд╢ों рдХे рдлाрдпрджे рдмрддाрдП।
рдк्рд░рд╢्рди 8: Laissez-Faire рдХा рдХ्рдпा рдЕрд░्рде рд╣ै?
рдЙрдд्рддрд░: ‘рдХрд░ो, рдХрд░рдиे рджो’ – рд╕рд░рдХाрд░ рд╡्рдпाрдкाрд░ рдоें рд╣рд╕्рддрдХ्рд╖ेрдк рди рдХрд░े।
рдЙрдд्рддрд░: ‘рдХрд░ो, рдХрд░рдиे рджो’ – рд╕рд░рдХाрд░ рд╡्рдпाрдкाрд░ рдоें рд╣рд╕्рддрдХ्рд╖ेрдк рди рдХрд░े।
рдк्рд░рд╢्рди 9: рдкूрд░्рдг рд▓ाрдн рд╕िрдж्рдзांрдд рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░ рд╡्рдпाрдкाрд░ рдХрдм рд╣ोрдЧा?
рдЙрдд्рддрд░: рдЬрдм рджोрдиों рджेрд╢ों рдХो рдХрдо рд╕े рдХрдо рдПрдХ рдЪीрдЬ़ рдоें рдкूрд░्рдг рд▓ाрдн рд╣ो।
рдЙрдд्рддрд░: рдЬрдм рджोрдиों рджेрд╢ों рдХो рдХрдо рд╕े рдХрдо рдПрдХ рдЪीрдЬ़ рдоें рдкूрд░्рдг рд▓ाрдн рд╣ो।
рдк्рд░рд╢्рди 10: рдХ्рдпा рдкूрд░्рдг рд▓ाрдн рд╕िрдж्рдзांрдд рдЖрдЬ рдкूрд░ी рддрд░рд╣ рдоाрди्рдп рд╣ै?
рдЙрдд्рддрд░: рдирд╣ीं, рдХ्рдпोंрдХि рдпрд╣ рдХрдИ рдЬрдЯिрд▓рддाрдУं (рдкрд░िрд╡рд╣рди рд▓ाрдЧрдд, рддрдХрдиीрдХी рдЕंрддрд░) рдХो рдирдЬ़рд░рдЕंрджाрдЬ़ рдХрд░рддा рд╣ै।
рдЙрдд्рддрд░: рдирд╣ीं, рдХ्рдпोंрдХि рдпрд╣ рдХрдИ рдЬрдЯिрд▓рддाрдУं (рдкрд░िрд╡рд╣рди рд▓ाрдЧрдд, рддрдХрдиीрдХी рдЕंрддрд░) рдХो рдирдЬ़рд░рдЕंрджाрдЬ़ рдХрд░рддा рд╣ै।
ЁЯУж рдмॉрдХ्рд╕ 2 – рдбेрд╡िрдб рд░िрдХाрд░्рдбो (рддुрд▓рдиाрдд्рдордХ рд▓ाрдн)
ЁЯФ╣ рдПрдХ рд▓ाрдЗрди рдоें
рдПрдХ рджेрд╢ рд╣рд░ рдЪीрдЬ рдоें рдмेрд╣рддрд░ рд╣ो, рддो рднी рдЕрд╡рд╕рд░ рд▓ाрдЧрдд (Opportunity Cost) рджेрдЦрдХрд░ рд╡्рдпाрдкाрд░ рдлाрдпрджेрдоंрдж рд╣ोрддा рд╣ै।ЁЯФ╣ рдХ्рдпों рдЖрдпा?
рд╕्рдоिрде рдХрд╣рддा рдеा – рдЕрдЧрд░ рдПрдХ рджेрд╢ рд╕рдм рдХुрдЫ рдмेрд╣рддрд░ рдмрдиाрддा рд╣ै рддो рд╡्рдпाрдкाрд░ рдирд╣ीं рд╣ोрдЧा। рд░िрдХाрд░्рдбो рдиे рдХрд╣ा – рдЧрд▓рдд! рдЕрд╡рд╕рд░ рд▓ाрдЧрдд рджेрдЦो, рд╡्рдпाрдкाрд░ рд╣ोрдЧा।ЁЯФ╣ рдХрдм рдФрд░ рдХрд╣ाँ?
1817, рдЗंрдЧ्рд▓ैंрдб। рдкुрд╕्рддрдХ – Principles of Political Economy and TaxationЁЯФ╣ рдоाрди्рдпрддाрдПँ (Assumptions)
1. рд╢्рд░рдо рд╣ी рдПрдХрдоाрдд्рд░ рдЙрдд्рдкाрджрди рдХा рд╕ाрдзрди।2. рд╢्рд░рдо рдХी рдЧुрдгрд╡рдд्рддा рд╕рдоाрди।
3. рд╕्рдеिрд░ рдЕрд╡рд╕рд░ рд▓ाрдЧрдд (Constant Opportunity Cost)।
4. рдкрд░िрд╡рд╣рди рд▓ाрдЧрдд рд╢ूрди्рдп।
5. рдоुрдХ्рдд рд╡्рдпाрдкाрд░।
6. рд╢्рд░рдо рдкूрд░्рдг рдЧрддिрд╢ीрд▓ (рджेрд╢ рдХे рдЕंрджрд░) рд▓ेрдХिрди рджेрд╢ों рдХे рдмीрдЪ рдЕрдЧрддिрд╢ीрд▓।
ЁЯФ╣ рд╕рд░рд▓ рдЙрджाрд╣рд░рдг
рджेрд╢ рдХрдкрдб़ा рдЪाрд╡рд▓рднाрд░рдд 10 рд╢्рд░рдо 20 рд╢्рд░рдо
рдЪीрди 30 рд╢्рд░рдо 40 рд╢्рд░рдо
рднाрд░рдд рджोрдиों рдоें рдмेрд╣рддрд░।
рдЕрд╡рд╕рд░ рд▓ाрдЧрдд: рднाрд░рдд рдоें 1 рдХрдкрдб़ा = 0.5 рдЪाрд╡рд▓ (10/20), рдЪीрди рдоें 1 рдХрдкрдб़ा = 0.75 рдЪाрд╡рд▓ (30/40)
рдкрд░िрдгाрдо: рднाрд░рдд → рдХрдкрдб़ा рдмрдиाрдПрдЧा (рдХрдо рдЕрд╡рд╕рд░ рд▓ाрдЧрдд), рдЪीрди → рдЪाрд╡рд▓ рдмрдиाрдПрдЧा। рд╡्рдпाрдкाрд░ рд╣ोрдЧा।
ЁЯФ╣ рд╕ीрдоाрдПँ (Criticism)
1. рд╕्рдеिрд░ рдЕрд╡рд╕рд░ рд▓ाрдЧрдд – рдЕрд╕рд▓ рджुрдиिрдпा рдоें рдмрдв़рддी рдпा рдШрдЯрддी рд▓ाрдЧрдд рд╣ोрддी рд╣ै।2. рдХेрд╡рд▓ рд╢्рд░рдо рдХो рд╕ाрдзрди рдоाрдирдиा рдЕрд╡ाрд╕्рддрд╡िрдХ।
3. рдкрд░िрд╡рд╣рди рд▓ाрдЧрдд рд╢ूрди्рдп рдирд╣ीं рд╣ोрддी।
4. рдпрд╣ рдЖрдп рд╡िрддрд░рдг рдкрд░ рдк्рд░рднाрд╡ рдирд╣ीं рдмрддाрддा (рд╕ैрдо्рдпुрд▓рд╕рди рдиे рдпрд╣ рдХिрдпा)।
5. рддрдХрдиीрдХी рдЕंрддрд░ рдХो рдирд╣ीं рд╕рдордЭाрддा।
ЁЯФ╣ рдЯ्рд░िрдХ рдпाрдж рд░рдЦрдиे рдХी
"Comparative = Cost (Opportunity Cost) рдкрд░ рдз्рдпाрди"рдЯ्рд░िрдХ рдлॉрд░ рдбेрдЯ: 1817 – "17" рдХो рдпाрдж рд░рдЦें – рд░िрдХाрд░्рдбो рдиे 17 рдоें рддुрд▓рдиा рдХी।
ЁЯФ╣ рдиोрдмेрд▓?
❌ рдирд╣ीं (1823 рдоें рдиिрдзрди)ЁЯФ╣ рдЕрддिрд░िрдХ्рдд рдмाрддें
· Ricardian Equivalence – рд╕рд░рдХाрд░ рдЯैрдХ्рд╕ рд▓े рдпा рдХрд░्рдЬ, рдЕрд╕рд░ рдПрдХ рдЬैрд╕ा।· рд╡्рдпाрдкाрд░ рд╕े рджीрд░्рдШрдХाрд▓ рдоें рд╕рдмрдХो рдлाрдпрджा, рд▓ेрдХिрди рдЕрд▓्рдкрдХाрд▓ рдоें рдХुрдЫ рдХो рдиुрдХрд╕ाрди।
· рд░िрдХाрд░्рдбो рдиे рднूрдоि рдХिрд░ाрдпा рд╕िрдж्рдзांрдд рднी рджिрдпा।
❓ рдмॉрдХ्рд╕ 2 рдХे рдк्рд░рд╢्рди-рдЙрдд्рддрд░
рдк्рд░рд╢्рди 1: рддुрд▓рдиाрдд्рдордХ рд▓ाрдн рдоें рдХौрди рд╕ी рд▓ाрдЧрдд рджेрдЦी рдЬाрддी рд╣ै?
рдЙрдд्рддрд░: рдЕрд╡рд╕рд░ рд▓ाрдЧрдд (Opportunity Cost)।
рдЙрдд्рддрд░: рдЕрд╡рд╕рд░ рд▓ाрдЧрдд (Opportunity Cost)।
рдк्рд░рд╢्рди 2: рд░िрдХाрд░्рдбो рдиे рд╕्рдоिрде рдХी рдХौрди рд╕ी рд╕ीрдоा рджूрд░ рдХी?
рдЙрдд्рддрд░: рд╕्рдоिрде рдХрд╣рддा рдеा – рдПрдХ рджेрд╢ рд╕рдм рдХुрдЫ рдмेрд╣рддрд░ рдмрдиाрддा рд╣ै рддो рд╡्рдпाрдкाрд░ рдирд╣ीं рд╣ोрдЧा। рд░िрдХाрд░्рдбो рдиे рдмрддाрдпा – рд╣ोрдЧा।
рдЙрдд्рддрд░: рд╕्рдоिрде рдХрд╣рддा рдеा – рдПрдХ рджेрд╢ рд╕рдм рдХुрдЫ рдмेрд╣рддрд░ рдмрдиाрддा рд╣ै рддो рд╡्рдпाрдкाрд░ рдирд╣ीं рд╣ोрдЧा। рд░िрдХाрд░्рдбो рдиे рдмрддाрдпा – рд╣ोрдЧा।
рдк्рд░рд╢्рди 3: рдбॉрдХ्рдЯрд░ рдФрд░ рдиौрдХрд░ рд╡ाрд▓ा рдЙрджाрд╣рд░рдг рдХिрд╕рдХा рд╣ै?
рдЙрдд्рддрд░: рд░िрдХाрд░्рдбो рдХे рддुрд▓рдиाрдд्рдордХ рд▓ाрдн рдХा।
рдЙрдд्рддрд░: рд░िрдХाрд░्рдбो рдХे рддुрд▓рдиाрдд्рдордХ рд▓ाрдн рдХा।
рдк्рд░рд╢्рди 4: Ricardian Equivalence рдХ्рдпा рдХрд╣рддा рд╣ै?
рдЙрдд्рддрд░: рдЯैрдХ्рд╕ рдФрд░ рдХрд░्рдЬ – рджोрдиों рдХा рдЕрд░्рдерд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдкрд░ рдПрдХ рдЬैрд╕ा рдЕрд╕рд░ рд╣ोрддा рд╣ै।
рдЙрдд्рддрд░: рдЯैрдХ्рд╕ рдФрд░ рдХрд░्рдЬ – рджोрдиों рдХा рдЕрд░्рдерд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдкрд░ рдПрдХ рдЬैрд╕ा рдЕрд╕рд░ рд╣ोрддा рд╣ै।
рдк्рд░рд╢्рди 5: рд░िрдХाрд░्рдбो рдХी рдоुрдЦ्рдп рдкुрд╕्рддрдХ рдоें рдФрд░ рдХ्рдпा-рдХ्рдпा рд╣ै?
рдЙрдд्рддрд░: рднूрдоि рдХिрд░ाрдпा рд╕िрдж्рдзांрдд, рд▓ाрднांрд╢ рд╕िрдж्рдзांрдд।
рдЙрдд्рддрд░: рднूрдоि рдХिрд░ाрдпा рд╕िрдж्рдзांрдд, рд▓ाрднांрд╢ рд╕िрдж्рдзांрдд।
рдк्рд░рд╢्рди 6: рддुрд▓рдиाрдд्рдордХ рд▓ाрдн рд╕िрдж्рдзांрдд рдоें ‘рдЕрд╡рд╕рд░ рд▓ाрдЧрдд’ рдХ्рдпा рд╣ै?
рдЙрдд्рддрд░: рдПрдХ рдЪीрдЬ рдмрдиाрдиे рдХे рд▓िрдП рджूрд╕рд░ी рдЪीрдЬ рдХा рдд्рдпाрдЧ।
рдЙрдд्рддрд░: рдПрдХ рдЪीрдЬ рдмрдиाрдиे рдХे рд▓िрдП рджूрд╕рд░ी рдЪीрдЬ рдХा рдд्рдпाрдЧ।
рдк्рд░рд╢्рди 7: рддुрд▓рдиाрдд्рдордХ рд▓ाрдн рд╕िрдж्рдзांрдд рдХी рдоुрдЦ्рдп рдоाрди्рдпрддा рдХ्рдпा рд╣ै?
рдЙрдд्рддрд░: рд╕्рдеिрд░ рдЕрд╡рд╕рд░ рд▓ाрдЧрдд (Constant Opportunity Cost)।
рдЙрдд्рддрд░: рд╕्рдеिрд░ рдЕрд╡рд╕рд░ рд▓ाрдЧрдд (Constant Opportunity Cost)।
рдк्рд░рд╢्рди 8: рдХ्рдпा рддुрд▓рдиाрдд्рдордХ рд▓ाрдн рд╕िрдж्рдзांрдд рдЖрдЬ рдкूрд░ी рддрд░рд╣ рдоाрди्рдп рд╣ै?
рдЙрдд्рддрд░: рдирд╣ीं, рдХ्рдпोंрдХि рдпрд╣ рдкрд░िрд╡рд╣рди рд▓ाрдЧрдд, рддрдХрдиीрдХी рдЕंрддрд░, рдФрд░ рдкैрдоाрдиे рдХी рдЕрд░्рдерд╡्рдпрд╡рд╕्рдеाрдУं рдХो рдирдЬ़рд░рдЕंрджाрдЬ़ рдХрд░рддा рд╣ै।
рдЙрдд्рддрд░: рдирд╣ीं, рдХ्рдпोंрдХि рдпрд╣ рдкрд░िрд╡рд╣рди рд▓ाрдЧрдд, рддрдХрдиीрдХी рдЕंрддрд░, рдФрд░ рдкैрдоाрдиे рдХी рдЕрд░्рдерд╡्рдпрд╡рд╕्рдеाрдУं рдХो рдирдЬ़рд░рдЕंрджाрдЬ़ рдХрд░рддा рд╣ै।
рдк्рд░рд╢्рди 9: рд░िрдХाрд░्рдбो рдХे рдоॉрдбрд▓ рдоें рд╢्рд░рдо рдХी рдЧрддिрд╢ीрд▓рддा рдХैрд╕ी рд╣ै?
рдЙрдд्рддрд░: рджेрд╢ рдХे рдЕंрджрд░ рдкूрд░्рдг рдЧрддिрд╢ीрд▓, рд▓ेрдХिрди рджेрд╢ों рдХे рдмीрдЪ рдЕрдЧрддिрд╢ीрд▓।
рдЙрдд्рддрд░: рджेрд╢ рдХे рдЕंрджрд░ рдкूрд░्рдг рдЧрддिрд╢ीрд▓, рд▓ेрдХिрди рджेрд╢ों рдХे рдмीрдЪ рдЕрдЧрддिрд╢ीрд▓।
рдк्рд░рд╢्рди 10: рд╕्рдоिрде рдФрд░ рд░िрдХाрд░्рдбो рдоें рдПрдХ рдоुрдЦ्рдп рдЕंрддрд░?
рдЙрдд्рддрд░: рд╕्рдоिрде – рдиिрд░рдкेрдХ्рд╖ рдЙрдд्рдкाрджрдХрддा; рд░िрдХाрд░्рдбो – рддुрд▓рдиाрдд्рдордХ рдЙрдд्рдкाрджрдХрддा (рдЕрд╡рд╕рд░ рд▓ाрдЧрдд)।
рдЙрдд्рддрд░: рд╕्рдоिрде – рдиिрд░рдкेрдХ्рд╖ рдЙрдд्рдкाрджрдХрддा; рд░िрдХाрд░्рдбो – рддुрд▓рдиाрдд्рдордХ рдЙрдд्рдкाрджрдХрддा (рдЕрд╡рд╕рд░ рд▓ाрдЧрдд)।
ЁЯУж рдмॉрдХ्рд╕ 3 – рдбेрд╡िрдб рд╣्рдпूрдо (Price-Specie-Flow)
ЁЯФ╣ рдПрдХ рд▓ाрдЗрди рдоें
рд╕ोрдиे рдХे рдЖрдиे-рдЬाрдиे рд╕े рдХीрдорддें рдмрджрд▓рддी рд╣ैं, рдФрд░ рднुрдЧрддाрди рд╕ंрддुрд▓рди (BoP) рдЕрдкрдиे рдЖрдк рд╕ंрддुрд▓िрдд рд╣ो рдЬाрддा рд╣ै।ЁЯФ╣ рдХ्рдпों рдЖрдпा?
рдорд░्рдХेंрдЯाрдЗрд▓िрд╕्рдЯ рдХрд╣рддे рдеे – рдЬिрддрдиा рд╕ोрдиा рдЬрдоा рдХрд░ोрдЧे, рдЙрддрдиा рдЕрдоीрд░। рд╣्рдпूрдо рдиे рдХрд╣ा – рдЕрдЧрд░ рд╕ोрдиा рдЬрдоा рдХрд░ोрдЧे рддो рдХीрдорддें рдмрдв़ेंрдЧी, рдлिрд░ рд╕ोрдиा рдмाрд╣рд░ рдЪрд▓ा рдЬाрдПрдЧा।ЁЯФ╣ рдХрдм рдФрд░ рдХрд╣ाँ?
1752, рд╕्рдХॉрдЯрд▓ैंрдб। рдкुрд╕्рддрдХ – Political DiscoursesЁЯФ╣ рдк्рд░рдХ्рд░िрдпा (4 рд╕्рдЯेрдк – рдЯ्рд░िрдХ "SPEI")
S – рд╕ोрдиा рдЖрдпा (Supply of gold рдмрдв़ी)P – рдХीрдорддें рдмрдв़ीं (Price)
E – рдиिрд░्рдпाрдд рдШрдЯा (Export)
I – рдЖрдпाрдд рдмрдв़ा (Import) → рд╕ोрдиा рдмाрд╣рд░ рдЧрдпा
ЁЯФ╣ рд╕рд░рд▓ рдЙрджाрд╣рд░рдг
рдЕрдоेрд░िрдХा рдХो рд╕ोрдиा рдоिрд▓ा → рд╕рдм рдорд╣ंрдЧा рд╣ुрдЖ → рднाрд░рдд рд╕े рд╕рд╕्рддा рд╕ाрдоाрди рдЦрд░ीрджрдиे рд▓рдЧे → рд╕ोрдиा рднाрд░рдд рдЪрд▓ा рдЧрдпा → рдЕрдоेрд░िрдХा рдоें рдХीрдорддें рдЧिрд░ीं → рд╕ंрддुрд▓рди।ЁЯФ╣ рд╕ीрдоाрдПँ (Criticism)
1. рд╕ोрдиे рдХा рдк्рд░рдЪрд▓рди – рдЖрдЬ рдХाрдЧрдЬी рдоुрдж्рд░ा рд╣ै।2. рдХीрдорддों рдХा рддुрд░ंрдд рдмрджрд▓рдиा – рдЕрд╕рд▓ рдоें рдХीрдорддें рдЪिрдкрдЪिрдкी (sticky) рд╣ोрддी рд╣ैं।
3. рдкूрд░्рдг рд░ोрдЬрдЧाрд░ рдоाрдирддा рд╣ै – рдЕрд╕рд▓ рдоें рдмेрд░ोрдЬрдЧाрд░ी рд╣ो рд╕рдХрддी рд╣ै।
4. рдкूंрдЬी рдХी рдЧрддिрд╢ीрд▓рддा рдХो рдирдЬ़рд░рдЕंрджाрдЬ़ рдХрд░рддा рд╣ै।
ЁЯФ╣ рдЯ्рд░िрдХ рдпाрдж рд░рдЦрдиे рдХी
"Hume = Home mein price upar-neeche"рдЯ्рд░िрдХ рдлॉрд░ рд╕्рдЯेрдк्рд╕: SPEI (Supply → Price → Export → Import)
ЁЯФ╣ рдиोрдмेрд▓?
❌ рдирд╣ीं (1776 рдоें рдиिрдзрди)ЁЯФ╣ рдЕрддिрд░िрдХ्рдд рдмाрддें
· Quantity Theory of Money – MV = PT· рд╣्рдпूрдо рдиे рдХрд╣ा – рджीрд░्рдШрдХाрд▓ рдоें рдкैрд╕ा рдХेрд╡рд▓ рдХीрдорддें рдмрджрд▓рддा рд╣ै, рдЙрдд्рдкाрджрди рдирд╣ीं।
· рд╣्рдпूрдо рдиे рдорд░्рдХेंрдЯाрдЗрд▓िрдЬ्рдо рдХा рд╕рдмрд╕े рдк्рд░рднाрд╡ी рдЦंрдбрди рдХिрдпा।
❓ рдмॉрдХ्рд╕ 3 рдХे рдк्рд░рд╢्рди-рдЙрдд्рддрд░
рдк्рд░рд╢्рди 1: ‘Specie’ рдХा рдорддрд▓рдм рдХ्рдпा рд╣ै?
рдЙрдд्рддрд░: рд╕ोрдиे-рдЪांрджी рдХे рд╕िрдХ्рдХे (рдзाрддु рдоुрдж्рд░ा)।
рдЙрдд्рддрд░: рд╕ोрдиे-рдЪांрджी рдХे рд╕िрдХ्рдХे (рдзाрддु рдоुрдж्рд░ा)।
рдк्рд░рд╢्рди 2: рдпрд╣ рддंрдд्рд░ рдХिрд╕рдХा рдЦंрдбрди рдХрд░рддा рд╣ै?
рдЙрдд्рддрд░: рдорд░्рдХेंрдЯाрдЗрд▓िрдЬ्рдо рдХा।
рдЙрдд्рддрд░: рдорд░्рдХेंрдЯाрдЗрд▓िрдЬ्рдо рдХा।
рдк्рд░рд╢्рди 3: рд╕ोрдиा рдЖрдиे рд╕े рд╕рдмрд╕े рдкрд╣рд▓े рдХ्рдпा рд╣ोрддा рд╣ै?
рдЙрдд्рддрд░: рдХीрдорддें рдмрдв़рддी рд╣ैं।
рдЙрдд्рддрд░: рдХीрдорддें рдмрдв़рддी рд╣ैं।
рдк्рд░рд╢्рди 4: рдХीрдорддें рдмрдв़рдиे рд╕े рдиिрд░्рдпाрдд рдкрд░ рдХ्рдпा рдЕрд╕рд░ рдкрдб़рддा рд╣ै?
рдЙрдд्рддрд░: рдиिрд░्рдпाрдд рдШрдЯрддा рд╣ै (рдЪीрдЬें рдорд╣ंрдЧी рд╣ो рдЬाрддी рд╣ैं)।
рдЙрдд्рддрд░: рдиिрд░्рдпाрдд рдШрдЯрддा рд╣ै (рдЪीрдЬें рдорд╣ंрдЧी рд╣ो рдЬाрддी рд╣ैं)।
рдк्рд░рд╢्рди 5: Quantity Theory of Money рдХा рдлॉрд░्рдоूрд▓ा рдХ्рдпा рд╣ै?
рдЙрдд्рддрд░: MV = PT
рдЙрдд्рддрд░: MV = PT
рдк्рд░рд╢्рди 6: рд╣्рдпूрдо рдХे рддंрдд्рд░ рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░, рд▓ंрдмे рд╕рдордп рддрдХ рдЯ्рд░ेрдб рд╕рд░рдк्рд▓рд╕ рдмрдиाрдП рд░рдЦрдиा рдХ्рдпों рдоुрд╢्рдХिрд▓ рд╣ै?
рдЙрдд्рддрд░: рдХ्рдпोंрдХि рд╕рд░рдк्рд▓рд╕ рд╕े рд╕ोрдиा рдЖрдПрдЧा, рдХीрдорддें рдмрдв़ेंрдЧी, рдиिрд░्рдпाрдд рдШрдЯेрдЧा – рд╕рд░рдк्рд▓рд╕ рдЦрдд्рдо рд╣ो рдЬाрдПрдЧा।
рдЙрдд्рддрд░: рдХ्рдпोंрдХि рд╕рд░рдк्рд▓рд╕ рд╕े рд╕ोрдиा рдЖрдПрдЧा, рдХीрдорддें рдмрдв़ेंрдЧी, рдиिрд░्рдпाрдд рдШрдЯेрдЧा – рд╕рд░рдк्рд▓рд╕ рдЦрдд्рдо рд╣ो рдЬाрдПрдЧा।
рдк्рд░рд╢्рди 7: рдХ्рдпा Price-Specie-Flow Mechanism рдЖрдЬ рдкूрд░ी рддрд░рд╣ рдХाрдо рдХрд░рддा рд╣ै?
рдЙрдд्рддрд░: рдирд╣ीं, рдХ्рдпोंрдХि рдЖрдЬ рдХाрдЧрдЬी рдоुрдж्рд░ा рд╣ै рдФрд░ рд╡िрдиिрдордп рджрд░ें рдЕрд╕्рдеिрд░ рд╣ैं।
рдЙрдд्рддрд░: рдирд╣ीं, рдХ्рдпोंрдХि рдЖрдЬ рдХाрдЧрдЬी рдоुрдж्рд░ा рд╣ै рдФрд░ рд╡िрдиिрдордп рджрд░ें рдЕрд╕्рдеिрд░ рд╣ैं।
рдк्рд░рд╢्рди 8: рд╣्рдпूрдо рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░, рдоुрдж्рд░ा рдХी рдЕрдзिрдХрддा рдХा рджीрд░्рдШрдХाрд▓ рдоें рдХ्рдпा рдк्рд░рднाрд╡ рд╣ोрддा рд╣ै?
рдЙрдд्рддрд░: рдХेрд╡рд▓ рдХीрдорддें рдмрдв़рддी рд╣ैं, рдЙрдд्рдкाрджрди рдкрд░ рдХोрдИ рдк्рд░рднाрд╡ рдирд╣ीं।
рдЙрдд्рддрд░: рдХेрд╡рд▓ рдХीрдорддें рдмрдв़рддी рд╣ैं, рдЙрдд्рдкाрджрди рдкрд░ рдХोрдИ рдк्рд░рднाрд╡ рдирд╣ीं।
рдк्рд░рд╢्рди 9: рд╣्рдпूрдо рдФрд░ рд╕्рдоिрде рдоें рдХ्рдпा рд╕рдоाрдирддा рд╣ै?
рдЙрдд्рддрд░: рджोрдиों рдорд░्рдХेंрдЯाрдЗрд▓िрдЬ्рдо рдХे рд╡िрд░ोрдзी рдФрд░ рдоुрдХ्рдд рд╡्рдпाрдкाрд░ рдХे рд╕рдорд░्рдердХ рдеे।
рдЙрдд्рддрд░: рджोрдиों рдорд░्рдХेंрдЯाрдЗрд▓िрдЬ्рдо рдХे рд╡िрд░ोрдзी рдФрд░ рдоुрдХ्рдд рд╡्рдпाрдкाрд░ рдХे рд╕рдорд░्рдердХ рдеे।
рдк्рд░рд╢्рди 10: SPEI рдХा рдкूрд░ा рдиाрдо рдХ्рдпा рд╣ै рдФрд░ рдпрд╣ рдХिрд╕рдХा рддंрдд्рд░ рд╣ै?
рдЙрдд्рддрд░: Price-Specie-Flow Mechanism, рдбेрд╡िрдб рд╣्рдпूрдо рдХा।
рдЙрдд्рддрд░: Price-Specie-Flow Mechanism, рдбेрд╡िрдб рд╣्рдпूрдо рдХा।
ЁЯУж рдмॉрдХ्рд╕ 4 – рдЬे.рдПрд╕. рдоिрд▓ (J.S. Mill, 1806-1873)
ЁЯФ╣ рдПрдХ рд▓ाрдЗрди рдоें
рд╡्рдпाрдкाрд░ рдХी рдХीрдорддें (terms of trade) рджोрдиों рджेрд╢ों рдХी рдкाрд░рд╕्рдкрд░िрдХ рдоाँрдЧ (reciprocal demand) рдкрд░ рдиिрд░्рднрд░ рдХрд░рддी рд╣ैं। рд╡्рдпाрдкाрд░ рддрднी рд╣ोрдЧा рдЬрдм рджोрдиों рджेрд╢ рдПрдХ-рджूрд╕рд░े рдХी рд╡рд╕्рддुрдУं рдХी рдоाँрдЧ рдХрд░ें।ЁЯФ╣ рдХ्рдпों рдЖрдпा?
рд░िрдХाрд░्рдбो рдиे рдмрддाрдпा рдХि рд╡्рдпाрдкाрд░ рдХ्рдпों рд╣ोрдЧा, рд▓ेрдХिрди рд╡्рдпाрдкाрд░ рдХी рдХीрдорддें (terms of trade) рдХ्рдпा рд╣ोंрдЧी рдпрд╣ рдирд╣ीं рдмрддाрдпा। рдЬे.рдПрд╕. рдоिрд▓ рдиे рдпрд╣ рдХрдоी рдкूрд░ी рдХी।ЁЯФ╣ рдХрдм рдФрд░ рдХрд╣ाँ?
1848, рдЗंрдЧ्рд▓ैंрдб। рдкुрд╕्рддрдХ – Principles of Political EconomyЁЯФ╣ рдоाрди्рдпрддाрдПँ
1. рджो рджेрд╢, рджो рд╡рд╕्рддुрдПँ (2×2 рдоॉрдбрд▓)।2. рдкूрд░्рдг рдк्рд░рддिрдпोрдЧिрддा।
3. рдкрд░िрд╡рд╣рди рд▓ाрдЧрдд рд╢ूрди्рдп।
4. рд╕्рдеिрд░ рд▓ाрдЧрдд (Constant costs)।
5. рджोрдиों рджेрд╢ рдкूрд░्рдг рд░ोрдЬрдЧाрд░ рдкрд░ рд╣ैं।
ЁЯФ╣ Terms of Trade рдХा рд╕ूрдд्рд░ (рдкрд░ीрдХ्рд╖ा рдоें рдкूрдЫा рдЬाрддा рд╣ै)
Terms of Trade = (рдиिрд░्рдпाрдд рдоूрд▓्рдп / рдЖрдпाрдд рдоूрд▓्рдп) × 100рдЬे.рдПрд╕. рдоिрд▓ рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░, рдпрд╣ рдЕрдиुрдкाрдд рджोрдиों рджेрд╢ों рдХी рдоाँрдЧ рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░ рдиिрд░्рдзाрд░िрдд рд╣ोрддा рд╣ै।
ЁЯФ╣ рд╕ीрдоाрдПँ
1. рд╕्рдеिрд░ рд▓ाрдЧрдд рдоाрдирдиा – рдЕрд╕рд▓ рджुрдиिрдпा рдоें рдмрдв़рддी рдпा рдШрдЯрддी рд▓ाрдЧрдд рд╣ोрддी рд╣ै।2. рдХेрд╡рд▓ рджो рджेрд╢, рджो рд╡рд╕्рддुрдПँ – рдмрд╣ुрдд рд╕ीрдоिрдд।
3. рдкूрд░्рдг рдк्рд░рддिрдпोрдЧिрддा рд╣рд░ рдЬрдЧрд╣ рдирд╣ीं рд╣ोрддी।
4. рдкूंрдЬी рдФрд░ рд╢्рд░рдо рдХी рдЧрддिрд╢ीрд▓рддा рдХो рдирдЬ़рд░рдЕंрджाрдЬ़ рдХिрдпा।
ЁЯФ╣ рдЯ्рд░िрдХ
"Mill = Mutual Demand (M рд╕े M)" – рдЬे.рдПрд╕. рдоिрд▓ рдиे рдкाрд░рд╕्рдкрд░िрдХ рдоाँрдЧ рдХा рд╕िрдж्рдзांрдд рджिрдпा।ЁЯФ╣ рдиोрдмेрд▓?
❌ рдирд╣ीं (1873 рдоें рдиिрдзрди, рдиोрдмेрд▓ 1901 рд╕े рд╢ुрд░ू)ЁЯФ╣ рдЕрддिрд░िрдХ्рдд рдмाрддें
· рдЬे.рдПрд╕. рдоिрд▓ рдиे рд░िрдХाрд░्рдбो рдХे рдоॉрдбрд▓ рдХो рдкूрд░ा рдХिрдпा।· рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдЖрдкूрд░्рддि рдФрд░ рдоाँрдЧ рдХो рдЕंрддрд░्рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд╡्рдпाрдкाрд░ рдоें рд▓ाрдЧू рдХिрдпा।
· рдк्рд░िंрд╕िрдкрд▓्рд╕ рдСрдл рдкॉрд▓िрдЯिрдХрд▓ рдЗрдХोрдиॉрдоी 19рд╡ीं рд╕рджी рдХी рд╕рдмрд╕े рдк्рд░рднाрд╡рд╢ाрд▓ी рдкुрд╕्рддрдХों рдоें рд╕े рдПрдХ рд╣ै।
❓ рдмॉрдХ्рд╕ 4 рдХे рдк्рд░рд╢्рди-рдЙрдд्рддрд░ (J.S. Mill)
рдк्рд░рд╢्рди 1: рдкाрд░рд╕्рдкрд░िрдХ рдоाँрдЧ (Reciprocal Demand) рд╕े рдХ्рдпा рдорддрд▓рдм рд╣ै?
рдЙрдд्рддрд░: рдПрдХ рджेрд╢ рдХी рджूрд╕рд░े рджेрд╢ рдХी рд╡рд╕्рддु рдХे рд▓िрдП рдоाँрдЧ।
рдЙрдд्рддрд░: рдПрдХ рджेрд╢ рдХी рджूрд╕рд░े рджेрд╢ рдХी рд╡рд╕्рддु рдХे рд▓िрдП рдоाँрдЧ।
рдк्рд░рд╢्рди 2: рдЬे.рдПрд╕. рдоिрд▓ рдиे рдХिрд╕ рд╕िрдж्рдзांрдд рдХी рдХрдоी рдкूрд░ी рдХी?
рдЙрдд्рддрд░: рд░िрдХाрд░्рдбो рдХे рддुрд▓рдиाрдд्рдордХ рд▓ाрдн рд╕िрдж्рдзांрдд рдХी – рдЙрди्рд╣ोंрдиे рд╡्рдпाрдкाрд░ рдХी рдХीрдорддें (terms of trade) рдмрддाрдИं।
рдЙрдд्рддрд░: рд░िрдХाрд░्рдбो рдХे рддुрд▓рдиाрдд्рдордХ рд▓ाрдн рд╕िрдж्рдзांрдд рдХी – рдЙрди्рд╣ोंрдиे рд╡्рдпाрдкाрд░ рдХी рдХीрдорддें (terms of trade) рдмрддाрдИं।
рдк्рд░рд╢्рди 3: Terms of Trade рдХा рдлॉрд░्рдоूрд▓ा рдХ्рдпा рд╣ै?
рдЙрдд्рддрд░: (рдиिрд░्рдпाрдд рдоूрд▓्рдп / рдЖрдпाрдд рдоूрд▓्рдп) × 100
рдЙрдд्рддрд░: (рдиिрд░्рдпाрдд рдоूрд▓्рдп / рдЖрдпाрдд рдоूрд▓्рдп) × 100
рдк्рд░рд╢्рди 4: рдЬे.рдПрд╕. рдоिрд▓ рдХी рдоुрдЦ्рдп рдкुрд╕्рддрдХ рдХौрди рд╕ी рд╣ै?
рдЙрдд्рддрд░: Principles of Political Economy (1848)
рдЙрдд्рддрд░: Principles of Political Economy (1848)
рдк्рд░рд╢्рди 5: рдкाрд░рд╕्рдкрд░िрдХ рдоाँрдЧ рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░, рдХीрдордд рдХैрд╕े рддрдп рд╣ोрддी рд╣ै?
рдЙрдд्рддрд░: рдЬрд╣ाँ рджोрдиों рджेрд╢ों рдХा рдиिрд░्рдпाрдд рдФрд░ рдЖрдпाрдд рдмрд░ाрдмрд░ рд╣ो рдЬाрдП, рд╡рд╣ाँ рдХीрдордд рддрдп рд╣ोрддी рд╣ै।
рдЙрдд्рддрд░: рдЬрд╣ाँ рджोрдиों рджेрд╢ों рдХा рдиिрд░्рдпाрдд рдФрд░ рдЖрдпाрдд рдмрд░ाрдмрд░ рд╣ो рдЬाрдП, рд╡рд╣ाँ рдХीрдордд рддрдп рд╣ोрддी рд╣ै।
рдк्рд░рд╢्рди 6: рдХ्рдпा рдЬे.рдПрд╕. рдоिрд▓ рдХो рдиोрдмेрд▓ рдоिрд▓ा?
рдЙрдд्рддрд░: рдирд╣ीं।
рдЙрдд्рддрд░: рдирд╣ीं।
рдк्рд░рд╢्рди 7: рдкाрд░рд╕्рдкрд░िрдХ рдоाँрдЧ рд╕िрдж्рдзांрдд рдХी рдПрдХ рд╕ीрдоा рдмрддाрдПँ।
рдЙрдд्рддрд░: рдпрд╣ рд╕्рдеिрд░ рд▓ाрдЧрдд рдоाрдирддा рд╣ै, рдЬрдмрдХि рдЕрд╕рд▓ рджुрдиिрдпा рдоें рд▓ाрдЧрдд рдмрджрд▓рддी рд╣ै।
рдЙрдд्рддрд░: рдпрд╣ рд╕्рдеिрд░ рд▓ाрдЧрдд рдоाрдирддा рд╣ै, рдЬрдмрдХि рдЕрд╕рд▓ рджुрдиिрдпा рдоें рд▓ाрдЧрдд рдмрджрд▓рддी рд╣ै।
рдк्рд░рд╢्рди 8: рдЬे.рдПрд╕. рдоिрд▓ рдиे рдХिрд╕ рдЕрд░्рдерд╢ाрд╕्рдд्рд░ी рдХे рдХाрдо рдХो рдЖрдЧे рдмрдв़ाрдпा?
рдЙрдд्рддрд░: рдбेрд╡िрдб рд░िрдХाрд░्рдбो рдХे।
рдЙрдд्рддрд░: рдбेрд╡िрдб рд░िрдХाрд░्рдбो рдХे।
рдк्рд░рд╢्рди 9: ‘Reciprocal Demand’ рдХा рджूрд╕рд░ा рдиाрдо рдХ्рдпा рд╣ै?
рдЙрдд्рддрд░: International Demand рдпा Mutual Demand।
рдЙрдд्рддрд░: International Demand рдпा Mutual Demand।
рдк्рд░рд╢्рди 10: рдЬे.рдПрд╕. рдоिрд▓ рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░, рд╡्рдпाрдкाрд░ рдХी рдХीрдорддें рдХिрд╕ рдкрд░ рдиिрд░्рднрд░ рдХрд░рддी рд╣ैं?
рдЙрдд्рддрд░: рджोрдиों рджेрд╢ों рдХी рдкाрд░рд╕्рдкрд░िрдХ рдоाँрдЧ (рдПрдХ-рджूрд╕рд░े рдХी рд╡рд╕्рддुрдУं рдХे рд▓िрдП рдоाँрдЧ) рдкрд░।
рдЙрдд्рддрд░: рджोрдиों рджेрд╢ों рдХी рдкाрд░рд╕्рдкрд░िрдХ рдоाँрдЧ (рдПрдХ-рджूрд╕рд░े рдХी рд╡рд╕्рддुрдУं рдХे рд▓िрдП рдоाँрдЧ) рдкрд░।
ЁЯУж рдмॉрдХ्рд╕ 5 – рдЕрд▓्рдл्рд░ेрдб рдоाрд░्рд╢рд▓ (Alfred Marshall, 1842-1924)
ЁЯФ╣ рдПрдХ рд▓ाрдЗрди рдоें
рдСрдлрд░ рдХрд░्рд╡ (Offer Curve) рдмрддाрддी рд╣ै рдХि рдПрдХ рджेрд╢ рдЕрд▓рдЧ-рдЕрд▓рдЧ рдХीрдорддों рдкрд░ рдХिрддрдиा рдиिрд░्рдпाрдд рдХрд░ेрдЧा рдФрд░ рдмрджрд▓े рдоें рдХिрддрдиा рдЖрдпाрдд рдЪाрд╣ेрдЧा। рджो рджेрд╢ों рдХी рдСрдлрд░ рдХрд░्рд╡्рд╕ рдХे рдк्рд░рддिрдЪ्рдЫेрджрди (intersection) рдкрд░ рд╡्рдпाрдкाрд░ рдХी рдХीрдордд рддрдп рд╣ोрддी рд╣ै।ЁЯФ╣ рдХ्рдпों рдЖрдпा?
рдЬे.рдПрд╕. рдоिрд▓ рдиे рдкाрд░рд╕्рдкрд░िрдХ рдоाँрдЧ рддो рдмрддाрдИ, рд▓ेрдХिрди рдЧ्рд░ाрдлिрдХрд▓ рддрд░ीрдХा рдирд╣ीं рджिрдпा। рдоाрд░्рд╢рд▓ рдиे рдСрдлрд░ рдХрд░्рд╡्рд╕ рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рдЗрд╕े рдЪिрдд्рд░ाрдд्рдордХ (рдЧ्рд░ाрдлिрдХрд▓) рд░ूрдк рджिрдпा।ЁЯФ╣ рдХрдм рдФрд░ рдХрд╣ाँ?
1879, рдЗंрдЧ्рд▓ैंрдб। рдкुрд╕्рддрдХ – The Pure Theory of Foreign Trade (рд╣ाрд▓ाँрдХि рдпрд╣ рдмाрдж рдоें 1923 рдоें Money, Credit and Commerce рдоें рдк्рд░рдХाрд╢िрдд рд╣ुрдЖ)ЁЯФ╣ рдСрдлрд░ рдХрд░्рд╡ рдХ्рдпा рд╣ै? (рд╕рд░рд▓ рднाрд╖ा рдоें)
рдСрдлрд░ рдХрд░्рд╡ = рд╡рд╣ рд╡рдХ्рд░ рдЬो рджिрдЦाрддा рд╣ै рдХि рдПрдХ рджेрд╢ рд╡िрднिрди्рди рдХीрдорддों рдкрд░ рдХिрддрдиा рдиिрд░्рдпाрдд рдХрд░рдиे рдХो рддैрдпाрд░ рд╣ै рдФрд░ рдмрджрд▓े рдоें рдХिрддрдиा рдЖрдпाрдд рдЪाрд╣рддा рд╣ै।ЁЯФ╣ рдоाрд░्рд╢рд▓ рдХी рд▓ोрдЪ (Elasticity) рдХी рдЕрд╡рдзाрд░рдгा
рдоाрд░्рд╢рд▓ рдиे рдЕंрддрд░्рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд╡्рдпाрдкाрд░ рдоें рдоाँрдЧ рдХी рд▓ोрдЪ (elasticity of demand) рдХा рд╕िрдж्рдзांрдд рджिрдпा।· рдпрджि рдоाँрдЧ рд▓ोрдЪрджाрд░ (elastic) рд╣ै, рддो рдХीрдордд рдоें рдЫोрдЯे рдмрджрд▓ाрд╡ рд╕े рдоाँрдЧ рдоें рдмрдб़ा рдмрджрд▓ाрд╡।
· рдпрджि рдоाँрдЧ рдмेрд▓ोрдЪрджाрд░ (inelastic) рд╣ै, рддो рдХीрдордд рдмрджрд▓рдиे рдкрд░ рдоाँрдЧ рдмрд╣ुрдд рдХрдо рдмрджрд▓рддी рд╣ै।
ЁЯФ╣ рд╕ीрдоाрдПँ
1. рджो рджेрд╢, рджो рд╡рд╕्рддुрдПँ – рдмрд╣ुрдд рд╕ीрдоिрдд।2. рдкूрд░्рдг рдк्рд░рддिрдпोрдЧिрддा рдоाрдирддा рд╣ै – рдЕрд╕рд▓ рдоें рдЕрдзूрд░ी рдк्рд░рддिрдпोрдЧिрддा рд╣ोрддी рд╣ै।
3. рдкрд░िрд╡рд╣рди рд▓ाрдЧрдд рд╢ूрди्рдп – рдЕрд╡ाрд╕्рддрд╡िрдХ।
4. рдСрдлрд░ рдХрд░्рд╡्рд╕ рдХो рд╕рдордЭрдиा рдоुрд╢्рдХिрд▓ рд╣ै – рдЧрдгिрддीрдп рдЬрдЯिрд▓рддा।
ЁЯФ╣ рдЯ्рд░िрдХ
"Marshall = Make Offer Curves" – рдоाрд░्рд╢рд▓ рдиे рдСрдлрд░ рдХрд░्рд╡्рд╕ рджी। "Marshall = More Elasticity" – рдоाрд░्рд╢рд▓ рдиे рд▓ोрдЪ (elasticity) рдХा рд╕िрдж्рдзांрдд рджिрдпा।ЁЯФ╣ рдиोрдмेрд▓?
❌ рдирд╣ीं (1924 рдоें рдиिрдзрди, рдиोрдмेрд▓ 1901 рд╕े рд╢ुрд░ू рд▓ेрдХिрди рдЕрд░्рдерд╢ाрд╕्рдд्рд░ рдХा рдиोрдмेрд▓ 1969 рд╕े)ЁЯФ╣ рдЕрддिрд░िрдХ्рдд рдмाрддें
· рдоाрд░्рд╢рд▓ рдиिрдпोрдХ्рд▓ाрд╕िрдХрд▓ рдЕрд░्рдерд╢ाрд╕्рдд्рд░ рдХे рдЬрдирдХ рдХрд╣рд▓ाрддे рд╣ैं।· рдЙрдирдХी рдк्рд░рд╕िрдж्рдз рдкुрд╕्рддрдХ – Principles of Economics (1890) – рдЬिрд╕рдоें рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдЖрдкूрд░्рддि рдФрд░ рдоाँрдЧ рдХो рдЧрдгिрддीрдп рд░ूрдк рджिрдпा।
· рдоाрд░्рд╢рд▓िрдпрди рдХ्рд░ॉрд╕ (рдЖрдкूрд░्рддि-рдоाँрдЧ рд╡рдХ्рд░) рдЙрди्рд╣ीं рдХी рджेрди рд╣ै।
· Consumer Surplus рдФрд░ Producer Surplus рдХी рдЕрд╡рдзाрд░рдгा рднी рдоाрд░्рд╢рд▓ рдиे рджी।
❓ рдмॉрдХ्рд╕ 5 рдХे рдк्рд░рд╢्рди-рдЙрдд्рддрд░ (Alfred Marshall)
рдк्рд░рд╢्рди 1: рдСрдлрд░ рдХрд░्рд╡ (Offer Curve) рдХ्рдпा рджिрдЦाрддी рд╣ै?
рдЙрдд्рддрд░: рдпрд╣ рджिрдЦाрддी рд╣ै рдХि рдПрдХ рджेрд╢ рд╡िрднिрди्рди рдХीрдорддों рдкрд░ рдХिрддрдиा рдиिрд░्рдпाрдд рдХрд░ेрдЧा рдФрд░ рдмрджрд▓े рдоें рдХिрддрдиा рдЖрдпाрдд рдЪाрд╣ेрдЧा।
рдЙрдд्рддрд░: рдпрд╣ рджिрдЦाрддी рд╣ै рдХि рдПрдХ рджेрд╢ рд╡िрднिрди्рди рдХीрдорддों рдкрд░ рдХिрддрдиा рдиिрд░्рдпाрдд рдХрд░ेрдЧा рдФрд░ рдмрджрд▓े рдоें рдХिрддрдиा рдЖрдпाрдд рдЪाрд╣ेрдЧा।
рдк्рд░рд╢्рди 2: рдоाрд░्рд╢рд▓ рдиे рдЬे.рдПрд╕. рдоिрд▓ рдХे рд╕िрдж्рдзांрдд рдоें рдХ्рдпा рдирдпा рдЬोрдб़ा?
рдЙрдд्рддрд░: рдЧ्рд░ाрдлिрдХрд▓ рддрд░ीрдХा – рдСрдлрд░ рдХрд░्рд╡्рд╕ рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े।
рдЙрдд्рддрд░: рдЧ्рд░ाрдлिрдХрд▓ рддрд░ीрдХा – рдСрдлрд░ рдХрд░्рд╡्рд╕ рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े।
рдк्рд░рд╢्рди 3: рдСрдлрд░ рдХрд░्рд╡्рд╕ рдХे рдк्рд░рддिрдЪ्рдЫेрджрди (intersection) рд╕े рдХ्рдпा рдкрддा рдЪрд▓рддा рд╣ै?
рдЙрдд्рддрд░: рд╡्рдпाрдкाрд░ рдХी рд╕ंрддुрд▓рди рдХीрдордд (equilibrium terms of trade)।
рдЙрдд्рддрд░: рд╡्рдпाрдкाрд░ рдХी рд╕ंрддुрд▓рди рдХीрдордд (equilibrium terms of trade)।
рдк्рд░рд╢्рди 4: рдоाрд░्рд╢рд▓ рдХी рдк्рд░рд╕िрдж्рдз рдкुрд╕्рддрдХ рдХौрди рд╕ी рд╣ै?
рдЙрдд्рддрд░: Principles of Economics (1890)
рдЙрдд्рддрд░: Principles of Economics (1890)
рдк्рд░рд╢्рди 5: рдоाрд░्рд╢рд▓ рдиे рдЕंрддрд░्рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд╡्рдпाрдкाрд░ рдоें рдХिрд╕ рдЕрд╡рдзाрд░рдгा рдХो рд▓ाрдЧू рдХिрдпा?
рдЙрдд्рддрд░: рдоाँрдЧ рдХी рд▓ोрдЪ (Elasticity of Demand) рдХो।
рдЙрдд्рддрд░: рдоाँрдЧ рдХी рд▓ोрдЪ (Elasticity of Demand) рдХो।
рдк्рд░рд╢्рди 6: рдпрджि рдоाँрдЧ рдмेрд▓ोрдЪрджाрд░ (inelastic) рд╣ै, рддो рдХीрдордд рдмрджрд▓рдиे рдкрд░ рдХ्рдпा рд╣ोрдЧा?
рдЙрдд्рддрд░: рдоाँрдЧ рдоें рдмрд╣ुрдд рдХрдо рдмрджрд▓ाрд╡ рд╣ोрдЧा।
рдЙрдд्рддрд░: рдоाँрдЧ рдоें рдмрд╣ुрдд рдХрдо рдмрджрд▓ाрд╡ рд╣ोрдЧा।
рдк्рд░рд╢्рди 7: рдХ्рдпा рдоाрд░्рд╢рд▓ рдХो рдиोрдмेрд▓ рдоिрд▓ा?
рдЙрдд्рддрд░: рдирд╣ीं।
рдЙрдд्рддрд░: рдирд╣ीं।
рдк्рд░рд╢्рди 8: рдоाрд░्рд╢рд▓ рдХिрд╕ рд╡िрдЪाрд░рдзाрд░ा рдХे рдЬрдирдХ рдХрд╣рд▓ाрддे рд╣ैं?
рдЙрдд्рддрд░: рдиिрдпोрдХ्рд▓ाрд╕िрдХрд▓ рдЕрд░्рдерд╢ाрд╕्рдд्рд░ (Neoclassical Economics) рдХे рдЬрдирдХ।
рдЙрдд्рддрд░: рдиिрдпोрдХ्рд▓ाрд╕िрдХрд▓ рдЕрд░्рдерд╢ाрд╕्рдд्рд░ (Neoclassical Economics) рдХे рдЬрдирдХ।
рдк्рд░рд╢्рди 9: рдоाрд░्рд╢рд▓िрдпрди рдХ्рд░ॉрд╕ (Marshallian Cross) рдХ्рдпा рд╣ै?
рдЙрдд्рддрд░: рдЖрдкूрд░्рддि рдФрд░ рдоाँрдЧ рд╡рдХ्рд░ рдХा рдк्рд░рддिрдЪ्рдЫेрджрди, рдЬो рд╕ंрддुрд▓рди рдХीрдордд рджिрдЦाрддा рд╣ै।
рдЙрдд्рддрд░: рдЖрдкूрд░्рддि рдФрд░ рдоाँрдЧ рд╡рдХ्рд░ рдХा рдк्рд░рддिрдЪ्рдЫेрджрди, рдЬो рд╕ंрддुрд▓рди рдХीрдордд рджिрдЦाрддा рд╣ै।
рдк्рд░рд╢्рди 10: рдоाрд░्рд╢рд▓ рдиे рдХौрди рд╕ी рджो ‘рд╕рд░рдк्рд▓рд╕’ рдЕрд╡рдзाрд░рдгाрдПँ рджीं?
рдЙрдд्рддрд░: Consumer Surplus (рдЙрдкрднोрдХ्рддा рдЕрдзिрд╢ेрд╖) рдФрд░ Producer Surplus (рдЙрдд्рдкाрджрдХ рдЕрдзिрд╢ेрд╖)।
рдЙрдд्рддрд░: Consumer Surplus (рдЙрдкрднोрдХ्рддा рдЕрдзिрд╢ेрд╖) рдФрд░ Producer Surplus (рдЙрдд्рдкाрджрдХ рдЕрдзिрд╢ेрд╖)।
ЁЯУж рдмॉрдХ्рд╕ 6 – рдл्рд░ांрд╕िрд╕ рдПрдЬрд╡рд░्рде (Francis Ysidro Edgeworth, 1845-1926)
ЁЯФ╣ рдПрдХ рд▓ाрдЗрди рдоें
рдПрдЬрд╡рд░्рде рдмॉрдХ्рд╕ рджो рд╡्рдпрдХ्рддिрдпों рдпा рджो рджेрд╢ों рдХे рдмीрдЪ рд╕ंрд╕ाрдзрдиों рдХे рдЖрд╡ंрдЯрди рдХो рджिрдЦाрдиे рд╡ाрд▓ा рдЖрд░ेрдЦ рд╣ै। рдСрдлрд░ рдХрд░्рд╡्рд╕ рдХे рд╕ाрде рдоिрд▓рдХрд░ рдпрд╣ рд╕ंрддुрд▓рди рдХीрдордд рдФрд░ рдЕрдиुрдмंрдз рд╡рдХ्рд░ (Contract Curve) рдмрддाрддा рд╣ै, рдЬрд╣ाँ рджोрдиों рдкрдХ्рд╖ों рдХो рдХोрдИ рдиुрдХрд╕ाрди рдирд╣ीं рд╣ोрддा।ЁЯФ╣ рдХ्рдпों рдЖрдпा?
рдоाрд░्рд╢рд▓ рдиे рдСрдлрд░ рдХрд░्рд╡्рд╕ рддो рджी рдеीं, рд▓ेрдХिрди рдЙрдирдоें рджोрдиों рджेрд╢ों рдХे рдЙрдкрднोрдХ्рддा рд╕ंрддुрд╖्рдЯि (utility) рдХा рдз्рдпाрди рдирд╣ीं рдеा। рдПрдЬрд╡рд░्рде рдиे рдПрдЬрд╡рд░्рде рдмॉрдХ्рд╕ рдФрд░ рдЕрдиुрдмंрдз рд╡рдХ्рд░ рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рдпрд╣ рджिрдЦाрдпा рдХि рд╡्рдпाрдкाрд░ рд╕े рджोрдиों рдкрдХ्рд╖ों рдХी рд╕ंрддुрд╖्рдЯि рдХैрд╕े рдмрдв़рддी рд╣ै।ЁЯФ╣ рдХрдм рдФрд░ рдХрд╣ाँ?
1881, рдЗंрдЧ्рд▓ैंрдб। рдкुрд╕्рддрдХ – Mathematical PsychicsЁЯФ╣ рдПрдЬрд╡рд░्рде рдмॉрдХ्рд╕ рдХ्рдпा рд╣ै? (рд╕рд░рд▓ рднाрд╖ा рдоें)
рдПрдХ рдЖрдпрддाрдХाрд░ рдмॉрдХ्рд╕ рдЬिрд╕рдоें: рдПрдХ рдХोрдиा рджेрд╢ A рдХा рдоूрд▓ рдмिंрджु (origin) рд╣ोрддा рд╣ै। рд╡िрдкрд░ीрдд рдХोрдиा рджेрд╢ B рдХा рдоूрд▓ рдмिंрджु рд╣ोрддा рд╣ै। рдмॉрдХ्рд╕ рдХे рдЕंрджрд░ рд╣рд░ рдмिंрджु рд╕ंрд╕ाрдзрдиों рдХे рдПрдХ рд╡िрд╢ेрд╖ рд╡िрддрд░рдг рдХो рджрд░्рд╢ाрддा рд╣ै। рдЕрдиुрдмंрдз рд╡рдХ्рд░ (Contract Curve) рд╡рд╣ рд░ेрдЦा рд╣ै рдЬрд╣ाँ рджोрдиों рджेрд╢ों рдХो рдЕрдзिрдХрддрдо рд╕ंрддुрд╖्рдЯि рдоिрд▓рддी рд╣ै – рдпрд╣ाँ рд╕े рд╣рдЯрдХрд░ рдХिрд╕ी рдПрдХ рдХो рдиुрдХрд╕ाрди рд╣ोрдЧा।ЁЯФ╣ рд╕рд░рд▓ рдЙрджाрд╣рд░рдг
рдоाрди рд▓ो рджो рджेрд╢ – рднाрд░рдд рдФрд░ рдЪीрди। рджो рд╡рд╕्рддुрдПँ – рдХрдкрдб़ा рдФрд░ рдЪाрд╡рд▓। рдПрдЬрд╡рд░्рде рдмॉрдХ्рд╕ рдоें: рднाрд░рдд рдЬिрддрдиा рдЕрдзिрдХ рдХрдкрдб़ा рд░рдЦेрдЧा, рд╡рд╣ рдЙрддрдиा рд╣ी рджूрд░ рдПрдХ рдХोрдиे рд╕े рд╣ोрдЧा। рдЪीрди рдЬिрддрдиा рдЕрдзिрдХ рдЪाрд╡рд▓ рд░рдЦेрдЧा, рд╡рд╣ рдЙрддрдиा рд╣ी рджूрд░ рджूрд╕рд░े рдХोрдиे рд╕े рд╣ोрдЧा। рдЕрдиुрдмंрдз рд╡рдХ्рд░ рдкрд░ рд╡рд╣ рдмिंрджु рд╣ोрддा рд╣ै рдЬрд╣ाँ рджोрдиों рджेрд╢ рдмिрдиा рдХिрд╕ी рдХो рдиुрдХрд╕ाрди рдкрд╣ुँрдЪाрдП рджूрд╕рд░े рдмिंрджु рдкрд░ рдирд╣ीं рдЬा рд╕рдХрддे।ЁЯФ╣ рдоाрди्рдпрддाрдПँ
1. рджो рд╡्рдпрдХ्рддि/рджेрд╢, рджो рд╡рд╕्рддुрдПँ (2×2 рдоॉрдбрд▓)।2. рдЙрдкрднोрдХ्рддा рдЕрдкрдиी рд╕ंрддुрд╖्рдЯि (utility) рдЕрдзिрдХрддрдо рдХрд░рдиा рдЪाрд╣рддे рд╣ैं।
3. рд╕рднी рд╡рд╕्рддुрдПँ рд╡िрднाрдЬ्рдп рд╣ैं।
4. рдХोрдИ рдмाрд╣рд░ी рдк्рд░рднाрд╡ (no externalities) рдирд╣ीं।
5. рдкूрд░्рдг рдк्рд░рддिрдпोрдЧिрддा।
ЁЯФ╣ рд╕ीрдоाрдПँ
1. рджो рд╡्рдпрдХ्рддि, рджो рд╡рд╕्рддुрдПँ – рдЕрд╕рд▓ рджुрдиिрдпा рдоें рд╣рдЬाрд░ों рд▓ोрдЧ рдФрд░ рд╡рд╕्рддुрдПँ।2. рдпрд╣ рдЙрдд्рдкाрджрди рдирд╣ीं, рдХेрд╡рд▓ рд╡िрдиिрдордп (exchange) рджिрдЦाрддा рд╣ै।
3. рдЙрдкрдпोрдЧिрддा рдХो рдоाрдкрдиा рдоुрд╢्рдХिрд▓ рд╣ै।
4. рдПрдХाрдзिрдХ рд╕ंрддुрд▓рди (multiple equilibria) рдХी рд╕्рдеिрддि рдоें рдпрд╣ рдирд╣ीं рдмрддाрддा рдХि рдХौрди рд╕ा рд╕ंрддुрд▓рди рдЖрдПрдЧा।
ЁЯФ╣ рдЯ्рд░िрдХ
"Edgeworth = Exchange Box" – рдПрдЬрд╡рд░्рде рдиे рд╡िрдиिрдордп рдХे рд▓िрдП рдмॉрдХ्рд╕ рджिрдпा। "Edgeworth = Equal Utility Curve" – рдЬрд╣ाँ рджोрдиों рдХो рд╕рдоाрди рд╕ंрддुрд╖्рдЯि।ЁЯФ╣ рдиोрдмेрд▓?
❌ рдирд╣ीं (1926 рдоें рдиिрдзрди, рдиोрдмेрд▓ 1969 рд╕े рдЕрд░्рдерд╢ाрд╕्рдд्рд░ рдоें)ЁЯФ╣ рдЕрддिрд░िрдХ्рдд рдмाрддें
· рдПрдЬрд╡рд░्рде рд╢ुрдж्рдз рдЕंрддрд░्рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд╡्рдпाрдкाрд░ рд╕िрдж्рдзांрдд рдХे рд╡िрдХाрд╕рдХрд░्рддा рд╣ैं।· рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдмрд╣ुрдкрдд्рдиी рд╡िрд╡ाрд╣ рдХा рдЖрд░्рдеिрдХ рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг рднी рдХिрдпा – рдпрд╣ рдЕрдЬीрдм рд╣ै рд▓ेрдХिрди рд╕рдЪ рд╣ै!
· Edgeworth Paradox рднी рд╣ै – рдЬрдм рдХрдоोрдбिрдЯी рдЯैрдХ्рд╕ рд╕े рдХीрдордд рдирд╣ीं рдмрдв़рддी।
· рд╡рд╣ рдоाрд░्рд╢рд▓ рдХे рд╕рдордХाрд▓ीрди рдеे, рдФрд░ рджोрдиों рдиे рдСрдлрд░ рдХрд░्рд╡्рд╕ рдкрд░ рдмрд╣рд╕ рдХी рдеी।
❓ рдмॉрдХ्рд╕ 6 рдХे рдк्рд░рд╢्рди-рдЙрдд्рддрд░ (Francis Edgeworth)
рдк्рд░рд╢्рди 1: рдПрдЬрд╡рд░्рде рдмॉрдХ्рд╕ (Edgeworth Box) рдХ्рдпा рд╣ै?
рдЙрдд्рддрд░: рдпрд╣ рдПрдХ рдЖрдпрддाрдХाрд░ рдЖрд░ेрдЦ рд╣ै рдЬो рджो рд╡्рдпрдХ्рддिрдпों/рджेрд╢ों рдХे рдмीрдЪ рд╕ंрд╕ाрдзрдиों рдХे рд╡िрддрд░рдг рдХो рджिрдЦाрддा рд╣ै।
рдЙрдд्рддрд░: рдпрд╣ рдПрдХ рдЖрдпрддाрдХाрд░ рдЖрд░ेрдЦ рд╣ै рдЬो рджो рд╡्рдпрдХ्рддिрдпों/рджेрд╢ों рдХे рдмीрдЪ рд╕ंрд╕ाрдзрдиों рдХे рд╡िрддрд░рдг рдХो рджिрдЦाрддा рд╣ै।
рдк्рд░рд╢्рди 2: рдЕрдиुрдмंрдз рд╡рдХ्рд░ (Contract Curve) рдХ्рдпा рд╣ोрддा рд╣ै?
рдЙрдд्рддрд░: рдПрдЬрд╡рд░्рде рдмॉрдХ्рд╕ рдХे рдЕंрджрд░ рд╡рд╣ рд░ेрдЦा рдЬрд╣ाँ рджोрдиों рдкрдХ्рд╖ों рдХी рд╕ंрддुрд╖्рдЯि рдЕрдзिрдХрддрдо рд╣ोрддी рд╣ै – рдпрд╣ाँ рд╕े рд╣рдЯрдХрд░ рдХिрд╕ी рдПрдХ рдХो рдиुрдХрд╕ाрди рд╣ोрдЧा।
рдЙрдд्рддрд░: рдПрдЬрд╡рд░्рде рдмॉрдХ्рд╕ рдХे рдЕंрджрд░ рд╡рд╣ рд░ेрдЦा рдЬрд╣ाँ рджोрдиों рдкрдХ्рд╖ों рдХी рд╕ंрддुрд╖्рдЯि рдЕрдзिрдХрддрдо рд╣ोрддी рд╣ै – рдпрд╣ाँ рд╕े рд╣рдЯрдХрд░ рдХिрд╕ी рдПрдХ рдХो рдиुрдХрд╕ाрди рд╣ोрдЧा।
рдк्рд░рд╢्рди 3: рдПрдЬрд╡рд░्рде рдиे рдХिрд╕ рдЕрд░्рдерд╢ाрд╕्рдд्рд░ी рдХे рдХाрдо рдХो рдЖрдЧे рдмрдв़ाрдпा?
рдЙрдд्рддрд░: рдоाрд░्рд╢рд▓ рдХे рдСрдлрд░ рдХрд░्рд╡्рд╕ рдХो – рдЙрди्рд╣ोंрдиे рджिрдЦाрдпा рдХि рдХрдИ рд╕ंрддुрд▓рди рд╣ो рд╕рдХрддे рд╣ैं।
рдЙрдд्рддрд░: рдоाрд░्рд╢рд▓ рдХे рдСрдлрд░ рдХрд░्рд╡्рд╕ рдХो – рдЙрди्рд╣ोंрдиे рджिрдЦाрдпा рдХि рдХрдИ рд╕ंрддुрд▓рди рд╣ो рд╕рдХрддे рд╣ैं।
рдк्рд░рд╢्рди 4: рдПрдЬрд╡рд░्рде рдХी рдоुрдЦ्рдп рдкुрд╕्рддрдХ рдХौрди рд╕ी рд╣ै?
рдЙрдд्рддрд░: Mathematical Psychics (1881)
рдЙрдд्рддрд░: Mathematical Psychics (1881)
рдк्рд░рд╢्рди 5: рдПрдЬрд╡рд░्рде рдмॉрдХ्рд╕ рдХिрддрдиे рд╡्рдпрдХ्рддिрдпों рдХे рд▓िрдП рдмрдиाрдпा рдЧрдпा рд╣ै?
рдЙрдд्рддрд░: рджो рд╡्рдпрдХ्рддि рдпा рджो рджेрд╢, рдФрд░ рджो рд╡рд╕्рддुрдПँ।
рдЙрдд्рддрд░: рджो рд╡्рдпрдХ्рддि рдпा рджो рджेрд╢, рдФрд░ рджो рд╡рд╕्рддुрдПँ।
рдк्рд░рд╢्рди 6: рдХ्рдпा рдПрдЬрд╡рд░्рде рдХो рдиोрдмेрд▓ рдоिрд▓ा?
рдЙрдд्рддрд░: рдирд╣ीं।
рдЙрдд्рддрд░: рдирд╣ीं।
рдк्рд░рд╢्рди 7: рдПрдЬрд╡рд░्рде рдмॉрдХ्рд╕ рдХी рдПрдХ рд╕ीрдоा рдмрддाрдПँ।
рдЙрдд्рддрд░: рдпрд╣ рдХेрд╡рд▓ рд╡िрдиिрдордп (exchange) рджिрдЦाрддा рд╣ै, рдЙрдд्рдкाрджрди рдирд╣ीं।
рдЙрдд्рддрд░: рдпрд╣ рдХेрд╡рд▓ рд╡िрдиिрдордп (exchange) рджिрдЦाрддा рд╣ै, рдЙрдд्рдкाрджрди рдирд╣ीं।
рдк्рд░рд╢्рди 8: ‘Edgeworth Paradox’ рдХ्рдпा рд╣ै?
рдЙрдд्рддрд░: рдПрдХ рдРрд╕ी рд╕्рдеिрддि рдЬрд╣ाँ рдХрдоोрдбिрдЯी рдЯैрдХ्рд╕ рд▓рдЧाрдиे рд╕े рдХीрдорддें рдирд╣ीं рдмрдв़рддीं।
рдЙрдд्рддрд░: рдПрдХ рдРрд╕ी рд╕्рдеिрддि рдЬрд╣ाँ рдХрдоोрдбिрдЯी рдЯैрдХ्рд╕ рд▓рдЧाрдиे рд╕े рдХीрдорддें рдирд╣ीं рдмрдв़рддीं।
рдк्рд░рд╢्рди 9: рдПрдЬрд╡рд░्рде рдмॉрдХ्рд╕ рдоें рдПрдХ рдХोрдиा рдХिрд╕рдХो рджрд░्рд╢ाрддा рд╣ै?
рдЙрдд्рддрд░: рдПрдХ рдХोрдиा рджेрд╢ A рдХा рдоूрд▓ рдмिंрджु (origin), рд╡िрдкрд░ीрдд рдХोрдиा рджेрд╢ B рдХा рдоूрд▓ рдмिंрджु।
рдЙрдд्рддрд░: рдПрдХ рдХोрдиा рджेрд╢ A рдХा рдоूрд▓ рдмिंрджु (origin), рд╡िрдкрд░ीрдд рдХोрдиा рджेрд╢ B рдХा рдоूрд▓ рдмिंрджु।
рдк्рд░рд╢्рди 10: ‘Contract Curve’ рдкрд░ рдХ्рдпा рд╣ोрддा рд╣ै?
рдЙрдд्рддрд░: рджोрдиों рдкрдХ्рд╖ों рдХी рдЙрдкрдпोрдЧिрддा рдЕрдзिрдХрддрдо рд╣ोрддी рд╣ै – рдпрд╣ рдкेрд░ेрдЯो рдЗрд╖्рдЯрддрдо (Pareto Optimal) рдмिंрджु рд╣ोрддा рд╣ै।
рдЙрдд्рддрд░: рджोрдиों рдкрдХ्рд╖ों рдХी рдЙрдкрдпोрдЧिрддा рдЕрдзिрдХрддрдо рд╣ोрддी рд╣ै – рдпрд╣ рдкेрд░ेрдЯो рдЗрд╖्рдЯрддрдо (Pareto Optimal) рдмिंрджु рд╣ोрддा рд╣ै।
ЁЯУж рдмॉрдХ्рд╕ 7 – рдЪाрд░्рд▓्рд╕ рдмैрд╕्рдЯेрдмрд▓ (Charles Bastable, 1855-1945)
ЁЯФ╣ рдПрдХ рд▓ाрдЗрди рдоें
рд╡्рдпाрдкाрд░ рдХा рдЖрдзाрд░ рдХेрд╡рд▓ рд╢्рд░рдо рд▓ाрдЧрдд рдирд╣ीं, рдмрд▓्рдХि рд╡ाрд╕्рддрд╡िрдХ рд▓ाрдЧрдд (Real Cost) рд╣ै – рдЬिрд╕рдоें рд╢्рд░рдо рдХा рдкрд░िрд╢्рд░рдо (toil) рдФрд░ рдкूंрдЬी рдХा рдд्рдпाрдЧ (abstinence) рджोрдиों рд╢ाрдоिрд▓ рд╣ैं।ЁЯФ╣ рдХ्рдпों рдЖрдпा?
рд░िрдХाрд░्рдбो рдФрд░ рд╕्рдоिрде рдХेрд╡рд▓ рд╢्рд░рдо рдШंрдЯे рдХी рдмाрдд рдХрд░рддे рдеे। рдмैрд╕्рдЯेрдмрд▓ рдиे рдХрд╣ा – рд╢्рд░рдо рдХेрд╡рд▓ рд╕рдордп рдирд╣ीं рд╣ै, рдмрд▓्рдХि рдЕрд╕ुрд╡िрдзा (disutility) рднी рд╣ै। рдкूंрдЬी рд▓рдЧाрдиे рдоें рдд्рдпाрдЧ (waiting/abstinence) рднी рдПрдХ рд▓ाрдЧрдд рд╣ै। рдЗрд╕рд▓िрдП рд╡ाрд╕्рддрд╡िрдХ рд▓ाрдЧрдд = рд╢्рд░рдо рдХा рдкрд░िрд╢्рд░рдо + рдкूंрдЬी рдХा рдд्рдпाрдЧ।ЁЯФ╣ рдХрдм рдФрд░ рдХрд╣ाँ?
1880 рдХे рджрд╢рдХ, рдЖрдпрд░рд▓ैंрдб/рдЗंрдЧ्рд▓ैंрдб। рдкुрд╕्рддрдХ – The Theory of International Trade (1887)ЁЯФ╣ рдоाрди्рдпрддाрдПँ
1. рд╢्рд░рдо рдФрд░ рдкूंрдЬी рджोрдиों рдЙрдд्рдкाрджрди рдХे рд╕ाрдзрди рд╣ैं।2. рд╢्рд░рдо рдХा рдкрд░िрд╢्рд░рдо (disutility) рдоाрдкा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै।
3. рдкूंрдЬी рдХे рд▓िрдП рдд्рдпाрдЧ (abstinence) рдПрдХ рд╡ाрд╕्рддрд╡िрдХ рд▓ाрдЧрдд рд╣ै।
4. рдЕंрддрд░्рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд╡्рдпाрдкाрд░ рдоें рдпे рд▓ाрдЧрддें рддुрд▓рдиीрдп рд╣ैं।
ЁЯФ╣ рд╕ीрдоाрдПँ
1. рдердХाрди рдФрд░ рдд्рдпाрдЧ рдХो рдоाрдкрдиा рд▓рдЧрднрдЧ рдЕрд╕ंрднрд╡ рд╣ै।2. рдЕрд▓рдЧ-рдЕрд▓рдЧ рд▓ोрдЧों рдХे рд▓िрдП рдердХाрди рдХा рдПрд╣рд╕ाрд╕ рдЕрд▓рдЧ рд╣ोрддा рд╣ै।
3. рдордиोрд╡ैрдЬ्рдЮाрдиिрдХ рдХाрд░рдХ рдЖрд░्рдеिрдХ рдоॉрдбрд▓ рдоें рдЖрд╕ाрдиी рд╕े рдирд╣ीं рдмैрдарддे।
4. рдмाрдж рдоें рдЕрд╡рд╕рд░ рд▓ाрдЧрдд рд╕िрдж्рдзांрдд (рд╣ैрдмрд░рд▓рд░) рдиे рдЗрд╕े рдкीрдЫे рдЫोрдб़ рджिрдпा।
ЁЯФ╣ рдЯ्рд░िрдХ
"Bastable = Both (Labour + Capital)" – рдмैрд╕्рдЯेрдмрд▓ рдиे рд╢्рд░рдо + рдкूंрдЬी рджोрдиों рдХो рд▓ाрдЧрдд рдоें рд╢ाрдоिрд▓ рдХिрдпा। "Real Cost = Toil + Abstinence" – рдкрд░िрд╢्рд░рдо + рдд्рдпाрдЧ।ЁЯФ╣ рдиोрдмेрд▓?
❌ рдирд╣ीं (1945 рдоें рдиिрдзрди)ЁЯФ╣ рдЕрддिрд░िрдХ्рдд рдмाрддें
· рдмैрд╕्рдЯेрдмрд▓ рдЖрдпрд░िрд╢ рдЕрд░्рдерд╢ाрд╕्рдд्рд░ी рдеे।· рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдбрдмрд▓िрди рд╡िрд╢्рд╡рд╡िрдж्рдпाрд▓рдп рдоें рдкрдв़ाрдпा।
· рд╡рд╣ рдмैрд╕्рдЯेрдмрд▓-рд░िрдХाрд░्рдбो рд╡िрд╡ाрдж рдХे рд▓िрдП рдЬाрдиे рдЬाрддे рд╣ैं – рдЙрди्рд╣ोंрдиे рд░िрдХाрд░्рдбो рдХे рдоॉрдбрд▓ рдХो рдордиोрд╡ैрдЬ्рдЮाрдиिрдХ рджृрд╖्рдЯि рд╕े рдЪुрдиौрддी рджी।
❓ рдмॉрдХ्рд╕ 7 рдХे рдк्рд░рд╢्рди-рдЙрдд्рддрд░ (Charles Bastable)
рдк्рд░рд╢्рди 1: Real Cost Theory рдХिрд╕рдиे рджी?
рдЙрдд्рддрд░: рдЪाрд░्рд▓्рд╕ рдмैрд╕्рдЯेрдмрд▓ (Charles Bastable) рдиे।
рдЙрдд्рддрд░: рдЪाрд░्рд▓्рд╕ рдмैрд╕्рдЯेрдмрд▓ (Charles Bastable) рдиे।
рдк्рд░рд╢्рди 2: рд╡ाрд╕्рддрд╡िрдХ рд▓ाрдЧрдд (Real Cost) рдоें рдХ्рдпा-рдХ्рдпा рд╢ाрдоिрд▓ рд╣ै?
рдЙрдд्рддрд░: рд╢्рд░рдо рдХा рдкрд░िрд╢्рд░рдо (toil) + рдкूंрдЬी рдХा рдд्рдпाрдЧ (abstinence)।
рдЙрдд्рддрд░: рд╢्рд░рдо рдХा рдкрд░िрд╢्рд░рдо (toil) + рдкूंрдЬी рдХा рдд्рдпाрдЧ (abstinence)।
рдк्рд░рд╢्рди 3: рдмैрд╕्рдЯेрдмрд▓ рдиे рд░िрдХाрд░्рдбो рдХे рд╕िрдж्рдзांрдд рдоें рдХ्рдпा рдирдпा рдЬोрдб़ा?
рдЙрдд्рддрд░: рдХेрд╡рд▓ рд╢्рд░рдо рдШंрдЯे рдирд╣ीं, рдмрд▓्рдХि рдердХाрди рдФрд░ рдд्рдпाрдЧ рдХो рднी рд▓ाрдЧрдд рдоाрдиा।
рдЙрдд्рддрд░: рдХेрд╡рд▓ рд╢्рд░рдо рдШंрдЯे рдирд╣ीं, рдмрд▓्рдХि рдердХाрди рдФрд░ рдд्рдпाрдЧ рдХो рднी рд▓ाрдЧрдд рдоाрдиा।
рдк्рд░рд╢्рди 4: рдмैрд╕्рдЯेрдмрд▓ рдХी рдоुрдЦ्рдп рдкुрд╕्рддрдХ рдХौрди рд╕ी рд╣ै?
рдЙрдд्рддрд░: The Theory of International Trade (1887)
рдЙрдд्рддрд░: The Theory of International Trade (1887)
рдк्рд░рд╢्рди 5: ‘Abstinence’ рдХा рдХ्рдпा рдорддрд▓рдм рд╣ै?
рдЙрдд्рддрд░: рдкूंрдЬी рд▓рдЧाрдиे рдХे рд▓िрдП рд╡рд░्рддрдоाрди рдЙрдкрднोрдЧ рдХा рдд्рдпाрдЧ।
рдЙрдд्рддрд░: рдкूंрдЬी рд▓рдЧाрдиे рдХे рд▓िрдП рд╡рд░्рддрдоाрди рдЙрдкрднोрдЧ рдХा рдд्рдпाрдЧ।
рдк्рд░рд╢्рди 6: рдХ्рдпा рдмैрд╕्рдЯेрдмрд▓ рдХो рдиोрдмेрд▓ рдоिрд▓ा?
рдЙрдд्рддрд░: рдирд╣ीं।
рдЙрдд्рддрд░: рдирд╣ीं।
рдк्рд░рд╢्рди 7: рд╡ाрд╕्рддрд╡िрдХ рд▓ाрдЧрдд рд╕िрдж्рдзांрдд рдХी рдПрдХ рд╕ीрдоा рдмрддाрдПँ।
рдЙрдд्рддрд░: рдердХाрди рдФрд░ рдд्рдпाрдЧ рдХो рдоाрдкрдиा рдЕрд╕ंрднрд╡ рд╣ै।
рдЙрдд्рддрд░: рдердХाрди рдФрд░ рдд्рдпाрдЧ рдХो рдоाрдкрдиा рдЕрд╕ंрднрд╡ рд╣ै।
рдк्рд░рд╢्рди 8: рдмैрд╕्рдЯेрдмрд▓ рдХिрд╕ рджेрд╢ рдХे рдЕрд░्рдерд╢ाрд╕्рдд्рд░ी рдеे?
рдЙрдд्рддрд░: рдЖрдпрд░рд▓ैंрдб (рдбрдмрд▓िрди рд╡िрд╢्рд╡рд╡िрдж्рдпाрд▓рдп)।
рдЙрдд्рддрд░: рдЖрдпрд░рд▓ैंрдб (рдбрдмрд▓िрди рд╡िрд╢्рд╡рд╡िрдж्рдпाрд▓рдп)।
рдк्рд░рд╢्рди 9: ‘Toil’ рдФрд░ ‘Abstinence’ рдХिрд╕ рд╕िрдж्рдзांрдд рдХे рд╢рдм्рдж рд╣ैं?
рдЙрдд्рддрд░: рдмैрд╕्рдЯेрдмрд▓ рдХे рд╡ाрд╕्рддрд╡िрдХ рд▓ाрдЧрдд рд╕िрдж्рдзांрдд рдХे।
рдЙрдд्рддрд░: рдмैрд╕्рдЯेрдмрд▓ рдХे рд╡ाрд╕्рддрд╡िрдХ рд▓ाрдЧрдд рд╕िрдж्рдзांрдд рдХे।
рдк्рд░рд╢्рди 10: рдмैрд╕्рдЯेрдмрд▓ рдиे рдХिрд╕ рдЕрд░्рдерд╢ाрд╕्рдд्рд░ी рдХो рдЪुрдиौрддी рджी?
рдЙрдд्рддрд░: рдбेрд╡िрдб рд░िрдХाрд░्рдбो рдХो – рд░िрдХाрд░्рдбो рдХा рдоॉрдбрд▓ рдХेрд╡рд▓ рд╢्рд░рдо рдШंрдЯे рджेрдЦрддा рдеा।
рдЙрдд्рддрд░: рдбेрд╡िрдб рд░िрдХाрд░्рдбो рдХो – рд░िрдХाрд░्рдбो рдХा рдоॉрдбрд▓ рдХेрд╡рд▓ рд╢्рд░рдо рдШंрдЯे рджेрдЦрддा рдеा।
ЁЯУж рдмॉрдХ्рд╕ 8 – рдЧॉрдЯрдл्рд░ाрдЗрдб рд╣ैрдмрд░рд▓рд░ (Gottfried Haberler, 1900-1995)
ЁЯФ╣ рдПрдХ рд▓ाрдЗрди рдоें
рд░िрдХाрд░्рдбो рдХे рд╢्рд░рдо рд▓ाрдЧрдд рд╕िрдж्рдзांрдд рдХो рдЕрд╡рд╕рд░ рд▓ाрдЧрдд (opportunity cost) рдХे рд░ूрдк рдоें рдкुрдирд░्рдкрд░िрднाрд╖िрдд рдХिрдпा। рд╡्рдпाрдкाрд░ рдЗрд╕рд▓िрдП рд╣ोрддा рд╣ै рдХ्рдпोंрдХि рд╡िрднिрди्рди рджेрд╢ों рдоें рдЕрд╡рд╕рд░ рд▓ाрдЧрддें рдЕрд▓рдЧ-рдЕрд▓рдЧ рд╣ोрддी рд╣ैं – рд╢्рд░рдо рд╣ी рдПрдХрдоाрдд्рд░ рд╕ाрдзрди рдирд╣ीं рд╣ै।ЁЯФ╣ рдХ्рдпों рдЖрдпा?
рд░िрдХाрд░्рдбो рдоाрдирддा рдеा рдХि рд╢्рд░рдо рд╣ी рдПрдХрдоाрдд्рд░ рд▓ाрдЧрдд рд╣ै। рд▓ेрдХिрди рдЕрд╕рд▓ рджुрдиिрдпा рдоें рдкूंрдЬी, рдЬрдоीрди, рддрдХрдиीрдХ рднी рд▓ाрдЧрдд рдХो рдк्рд░рднाрд╡िрдд рдХрд░рддे рд╣ैं। рд╣ैрдмрд░рд▓рд░ рдиे рдЕрд╡рд╕рд░ рд▓ाрдЧрдд рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рд╕рднी рд╕ाрдзрдиों рдХो рдПрдХ рд╕ाрде рд╢ाрдоिрд▓ рдХिрдпा। рдЗрд╕рд╕े рд╢्рд░рдо рд▓ाрдЧрдд рд╕िрдж्рдзांрдд рдХी рд╕ीрдоाрдПँ рджूрд░ рд╣ो рдЧрдИं।ЁЯФ╣ рдХрдм рдФрд░ рдХрд╣ाँ?
1936, рдСрд╕्рдЯ्рд░िрдпा/рдЕрдоेрд░िрдХा। рдкुрд╕्рддрдХ – The Theory of International TradeЁЯФ╣ рдЕрд╡рд╕рд░ рд▓ाрдЧрдд рдХ्рдпा рд╣ै? (рд╕рд░рд▓ рднाрд╖ा рдоें)
рдПрдХ рдЪीрдЬ рдмрдиाрдиे рдХे рд▓िрдП рдЬो рджूрд╕рд░ी рдЪीрдЬ рдХा рдд्рдпाрдЧ рдХрд░рдиा рдкрдб़рддा рд╣ै, рд╡рд╣ी рдЕрд╡рд╕рд░ рд▓ाрдЧрдд рд╣ै।рдЙрджाрд╣рд░рдг: рдпрджि рднाрд░рдд 1 рдоीрдЯрд░ рдХрдкрдб़ा рдмрдиाрдиे рдХे рд▓िрдП 2 рдХिрд▓ो рдЪाрд╡рд▓ рдЫोрдб़рддा рд╣ै, рддो рдХрдкрдб़े рдХी рдЕрд╡рд╕рд░ рд▓ाрдЧрдд = 2 рдХिрд▓ो рдЪाрд╡рд▓। рдпрджि рдЪीрди 1 рдоीрдЯрд░ рдХрдкрдб़ा рдмрдиाрдиे рдХे рд▓िрдП 3 рдХिрд▓ो рдЪाрд╡рд▓ рдЫोрдб़рддा рд╣ै, рддो рднाрд░рдд рдХो рдХрдкрдб़े рдоें рддुрд▓рдиाрдд्рдордХ рд▓ाрдн рд╣ै।
ЁЯФ╣ рд░िрдХाрд░्рдбो рд╕े рдЕंрддрд░ (рдкрд░ीрдХ्рд╖ा рдоें рдмाрд░-рдмाрд░ рдкूрдЫा рдЬाрддा рд╣ै)
рд░िрдХाрд░्рдбो (рд╢्рд░рдо рд▓ाрдЧрдд) – рдХेрд╡рд▓ рд╢्рд░рдо рдХो рд╕ाрдзрди рдоाрдирддा рд╣ै, рд╢्рд░рдо рдШंрдЯे рдоाрдкрддा рд╣ै, рд╢्рд░рдо рдХी рдЧुрдгрд╡рдд्рддा рд╕рдоाрди рдоाрдирддा рд╣ै।рд╣ैрдмрд░рд▓рд░ (рдЕрд╡рд╕рд░ рд▓ाрдЧрдд) – рд╕рднी рд╕ाрдзрди (рд╢्рд░рдо, рдкूंрдЬी, рдЬрдоीрди) рд╢ाрдоिрд▓, рдд्рдпाрдЧ рдХी рдЧрдИ рд╡рд╕्рддु рдоाрдкрддा рд╣ै, рдЧुрдгрд╡рдд्рддा рдоें рдЕंрддрд░ рдХो рдирдЬ़рд░рдЕंрджाрдЬ़ рдирд╣ीं рдХрд░рддा।
ЁЯФ╣ рдоाрди्рдпрддाрдПँ
1. рдЕрд╡рд╕рд░ рд▓ाрдЧрдд рдмрдв़рддी рд╣ै (increasing opportunity cost) – рдпрд╣ рдпрдеाрд░्рдерд╡ाрджी рд╣ै।2. рджो рджेрд╢, рджो рд╡рд╕्рддुрдПँ (2×2 рдоॉрдбрд▓)।
3. рдкूрд░्рдг рдк्рд░рддिрдпोрдЧिрддा।
4. рдкрд░िрд╡рд╣рди рд▓ाрдЧрдд рд╢ूрди्рдп।
ЁЯФ╣ рд╕ीрдоाрдПँ
1. рдЕрд╡рд╕рд░ рд▓ाрдЧрдд рдХा рдоाрдкрди рдоुрд╢्рдХिрд▓ рд╣ै – рдЦाрд╕рдХрд░ рдЬрдм рддीрди рдпा рдЕрдзिрдХ рд╡рд╕्рддुрдПँ рд╣ों।2. рдкрд░िрд╡рд╣рди рд▓ाрдЧрдд рд╢ूрди्рдп рдоाрдирдиा рдЕрд╡ाрд╕्рддрд╡िрдХ рд╣ै।
3. рдпрд╣ рдкैрдоाрдиे рдХी рдЕрд░्рдерд╡्рдпрд╡рд╕्рдеाрдУं (economies of scale) рдХो рдирд╣ीं рд╕рдордЭाрддा।
ЁЯФ╣ рдЯ्рд░िрдХ
"Haberler = He Answered Better" – рд╣ैрдмрд░рд▓рд░ рдиे рд░िрдХाрд░्рдбो рдХा рдмेрд╣рддрд░ рдЬрд╡ाрдм рджिрдпा (рдЕрд╡рд╕рд░ рд▓ाрдЧрдд рд╕े)। "Opportunity = Other product left" – рдЕрд╡рд╕рд░ рд▓ाрдЧрдд = рджूрд╕рд░ी рдЪीрдЬ рдХा рдд्рдпाрдЧ।ЁЯФ╣ рдиोрдмेрд▓?
❌ рдирд╣ीं (рд╣ाрд▓ाँрдХि рд╡рд╣ рдХрдИ рдмाрд░ рдиाрдоांрдХिрдд рд╣ुрдП)ЁЯФ╣ рдЕрддिрд░िрдХ्рдд рдмाрддें
· рд╣ैрдмрд░рд▓рд░ рдСрд╕्рдЯ्рд░िрдпрди рд╕्рдХूрд▓ рдХे рдЕрд░्рдерд╢ाрд╕्рдд्рд░ी рдеे, рдмाрдж рдоें рд╣ाрд░्рд╡рд░्рдб рдЪрд▓े рдЧрдП।· рдЙрди्рд╣ोंрдиे рд╡्рдпाрдкाрд░ рдЪрдХ्рд░ (business cycle) рдкрд░ рднी рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдХाрдо рдХिрдпा।
· рд╡рд╣ рдЕंрддрд░्рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд╡्рдпाрдкाрд░ рд╕िрдж्рдзांрдд рдХो рд╕рднी рд╕ाрдзрдиों рддрдХ рд╡िрд╕्рддाрд░िрдд рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рдк्рд░рд╕िрдж्рдз рд╣ैं।
· рдЙрдирдХी рдкुрд╕्рддрдХ The Theory of International Trade (1936) рдЗрд╕ рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдХी рдХ्рд▓ाрд╕िрдХ рдоाрдиी рдЬाрддी рд╣ै।
❓ рдмॉрдХ्рд╕ 8 рдХे рдк्рд░рд╢्рди-рдЙрдд्рддрд░ (Gottfried Haberler)
рдк्рд░рд╢्рди 1: рд╣ैрдмрд░рд▓рд░ рдиे рдХिрд╕ рд╕िрдж्рдзांрдд рдХो рдЕрд╡рд╕рд░ рд▓ाрдЧрдд рдХे рд░ूрдк рдоें рдкुрдирд░्рдкрд░िрднाрд╖िрдд рдХिрдпा?
рдЙрдд्рддрд░: рд░िрдХाрд░्рдбो рдХे рддुрд▓рдиाрдд्рдордХ рд▓ाрдн рд╕िрдж्рдзांрдд рдХो।
рдЙрдд्рддрд░: рд░िрдХाрд░्рдбो рдХे рддुрд▓рдиाрдд्рдордХ рд▓ाрдн рд╕िрдж्рдзांрдд рдХो।
рдк्рд░рд╢्рди 2: рдЕрд╡рд╕рд░ рд▓ाрдЧрдд (Opportunity Cost) рдХ्рдпा рд╣ै?
рдЙрдд्рддрд░: рдПрдХ рд╡рд╕्рддु рдмрдиाрдиे рдХे рд▓िрдП рджूрд╕рд░ी рд╡рд╕्рддु рдХा рдд्рдпाрдЧ।
рдЙрдд्рддрд░: рдПрдХ рд╡рд╕्рддु рдмрдиाрдиे рдХे рд▓िрдП рджूрд╕рд░ी рд╡рд╕्рддु рдХा рдд्рдпाрдЧ।
рдк्рд░рд╢्рди 3: рд╣ैрдмрд░рд▓рд░ рдиे рд░िрдХाрд░्рдбो рд╕े рдмेрд╣рддрд░ рдХ्рдпा рдХिрдпा?
рдЙрдд्рддрд░: рд░िрдХाрд░्рдбो рдХेрд╡рд▓ рд╢्рд░рдо рд▓ाрдЧрдд рджेрдЦрддा рдеा; рд╣ैрдмрд░рд▓рд░ рдиे рд╕рднी рд╕ाрдзрдиों рдХो рдЕрд╡рд╕рд░ рд▓ाрдЧрдд рдоें рд╢ाрдоिрд▓ рдХिрдпा।
рдЙрдд्рддрд░: рд░िрдХाрд░्рдбो рдХेрд╡рд▓ рд╢्рд░рдо рд▓ाрдЧрдд рджेрдЦрддा рдеा; рд╣ैрдмрд░рд▓рд░ рдиे рд╕рднी рд╕ाрдзрдиों рдХो рдЕрд╡рд╕рд░ рд▓ाрдЧрдд рдоें рд╢ाрдоिрд▓ рдХिрдпा।
рдк्рд░рд╢्рди 4: рд╣ैрдмрд░рд▓рд░ рдХी рдоुрдЦ्рдп рдкुрд╕्рддрдХ рдХौрди рд╕ी рд╣ै?
рдЙрдд्рддрд░: The Theory of International Trade (1936)
рдЙрдд्рддрд░: The Theory of International Trade (1936)
рдк्рд░рд╢्рди 5: рд╣ैрдмрд░рд▓рд░ рдХिрд╕ рджेрд╢ рдХे рдЕрд░्рдерд╢ाрд╕्рдд्рд░ी рдеे?
рдЙрдд्рддрд░: рдСрд╕्рдЯ्рд░िрдпा (рдмाрдж рдоें рдЕрдоेрд░िрдХा – рд╣ाрд░्рд╡рд░्рдб)।
рдЙрдд्рддрд░: рдСрд╕्рдЯ्рд░िрдпा (рдмाрдж рдоें рдЕрдоेрд░िрдХा – рд╣ाрд░्рд╡рд░्рдб)।
рдк्рд░рд╢्рди 6: рд░िрдХाрд░्рдбो рдФрд░ рд╣ैрдмрд░рд▓рд░ рдоें рдоुрдЦ्рдп рдЕंрддрд░ рдХ्рдпा рд╣ै?
рдЙрдд्рддрд░: рд░िрдХाрд░्рдбो – рд╢्рд░рдо рдПрдХрдоाрдд्рд░ рд╕ाрдзрди; рд╣ैрдмрд░рд▓рд░ – рд╕рднी рд╕ाрдзрди (рдЕрд╡рд╕рд░ рд▓ाрдЧрдд рд╕े рдоाрдкे)।
рдЙрдд्рддрд░: рд░िрдХाрд░्рдбो – рд╢्рд░рдо рдПрдХрдоाрдд्рд░ рд╕ाрдзрди; рд╣ैрдмрд░рд▓рд░ – рд╕рднी рд╕ाрдзрди (рдЕрд╡рд╕рд░ рд▓ाрдЧрдд рд╕े рдоाрдкे)।
рдк्рд░рд╢्рди 7: рдХ्рдпा рд╣ैрдмрд░рд▓рд░ рдХो рдиोрдмेрд▓ рдоिрд▓ा?
рдЙрдд्рддрд░: рдирд╣ीं।
рдЙрдд्рддрд░: рдирд╣ीं।
рдк्рд░рд╢्рди 8: рд╣ैрдмрд░рд▓рд░ рдХे рд╕िрдж्рдзांрдд рдХी рдПрдХ рд╕ीрдоा рдмрддाрдПँ।
рдЙрдд्рддрд░: рдЕрд╡рд╕рд░ рд▓ाрдЧрдд рдХा рдоाрдкрди рдоुрд╢्рдХिрд▓ рд╣ै – рдЦाрд╕рдХрд░ рдХрдИ рд╡рд╕्рддुрдУं рдХे рдоाрдорд▓े рдоें।
рдЙрдд्рддрд░: рдЕрд╡рд╕рд░ рд▓ाрдЧрдд рдХा рдоाрдкрди рдоुрд╢्рдХिрд▓ рд╣ै – рдЦाрд╕рдХрд░ рдХрдИ рд╡рд╕्рддुрдУं рдХे рдоाрдорд▓े рдоें।
рдк्рд░рд╢्рди 9: рд╣ैрдмрд░рд▓рд░ рдиे рдХिрд╕ рд╕्рдХूрд▓ рдСрдл рдеॉрдЯ рдХा рдк्рд░рддिрдиिрдзिрдд्рд╡ рдХिрдпा?
рдЙрдд्рддрд░: рдСрд╕्рдЯ्рд░िрдпрди рд╕्рдХूрд▓ (Austrian School)।
рдЙрдд्рддрд░: рдСрд╕्рдЯ्рд░िрдпрди рд╕्рдХूрд▓ (Austrian School)।
рдк्рд░рд╢्рди 10: рдЕрд╡рд╕рд░ рд▓ाрдЧрдд рдХे рд╕िрдж्рдзांрдд рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░ рд╡्рдпाрдкाрд░ рдХ्рдпों рд╣ोрддा рд╣ै?
рдЙрдд्рддрд░: рдХ्рдпोंрдХि рд╡िрднिрди्рди рджेрд╢ों рдоें рдЕрд╡рд╕рд░ рд▓ाрдЧрддें рдЕрд▓рдЧ-рдЕрд▓рдЧ рд╣ोрддी рд╣ैं।
рдЙрдд्рддрд░: рдХ्рдпोंрдХि рд╡िрднिрди्рди рджेрд╢ों рдоें рдЕрд╡рд╕рд░ рд▓ाрдЧрддें рдЕрд▓рдЧ-рдЕрд▓рдЧ рд╣ोрддी рд╣ैं।
ЁЯУж рдмॉрдХ्рд╕ 9 – рдл्рд░ैंрдХ рдиाрдЗрдЯ (Frank Knight, 1885-1972) ✨
ЁЯФ╣ рдПрдХ рд▓ाрдЗрди рдоें
рдЬोрдЦिрдо (Risk) рд╡рд╣ рд╕्рдеिрддि рд╣ै рдЬрд╣ाँ рдкрд░िрдгाрдоों рдХी рд╕ंрднाрд╡рдиाрдПँ рдЬ्рдЮाрдд рд╣ों (рдЬैрд╕े рдкाрд╕ा рдлेंрдХрдиा)। рдЕрдиिрд╢्рдЪिрддрддा (Uncertainty) рд╡рд╣ рд╕्рдеिрддि рд╣ै рдЬрд╣ाँ рд╕ंрднाрд╡рдиाрдПँ рдЕрдЬ्рдЮाрдд рд╣ों (рдЬैрд╕े рдХрд▓ рд╕्рдЯॉрдХ рдоाрд░्рдХेрдЯ рдХ्рдпा рд╣ोрдЧा)। рдЕрд╕рд▓ी рд▓ाрдн рдЕрдиिрд╢्рдЪिрддрддा рд╕े рдЖрддा рд╣ै, рдЬोрдЦिрдо рд╕े рдирд╣ीं।ЁЯФ╣ рдХ्рдпों рдЖрдпा?
рдкрд╣рд▓े рдХे рдЕрд░्рдерд╢ाрд╕्рдд्рд░ी рдЬोрдЦिрдо рдФрд░ рдЕрдиिрд╢्рдЪिрддрддा рдоें рдЕंрддрд░ рдирд╣ीं рдХрд░рддे рдеे। рдиाрдЗрдЯ рдиे рдХрд╣ा – рдпрд╣ рджोрдиों рдЕрд▓рдЧ рд╣ैं। рдмीрдоा рдХंрдкрдиिрдпाँ рдЬोрдЦिрдо рд▓े рд╕рдХрддी рд╣ैं, рд▓ेрдХिрди рдЕрдиिрд╢्рдЪिрддрддा рдмीрдоा рдпोрдЧ्рдп рдирд╣ीं рд╣ै। рдпрд╣ рдЕंрддрд░ рдкूंрдЬीрд╡ाрджी рд▓ाрдн (profit) рдХी рд╡्рдпाрдЦ्рдпा рдХрд░рддा рд╣ै।ЁЯФ╣ рдХрдм рдФрд░ рдХрд╣ाँ?
1921, рдЕрдоेрд░िрдХा। рдкुрд╕्рддрдХ – Risk, Uncertainty and ProfitЁЯФ╣ рдЬोрдЦिрдо (Risk) – рд╕рд░рд▓ рдЙрджाрд╣рд░рдг
· рдкाрд╕ा рдлेंрдХрдиे рдкрд░ 1 рдЖрдиे рдХी рд╕ंрднाрд╡рдиा = 1/6 – рдпрд╣ рдЬ्рдЮाрдд рд╣ै।· рд░ूрд▓ेрдЯ рдЦेрд▓ рдоें рд▓ाрд▓ рдиंрдмрд░ рдЖрдиे рдХी рд╕ंрднाрд╡рдиा = 18/37 – рдпрд╣ рдЬ्рдЮाрдд рд╣ै।
рдЗрди्рд╣ें рдмीрдоा рдХिрдпा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै рдХ्рдпोंрдХि рд╕ंрднाрд╡рдиाрдПँ рдкрддा рд╣ैं।
ЁЯФ╣ рдЕрдиिрд╢्рдЪिрддрддा (Uncertainty) – рд╕рд░рд▓ рдЙрджाрд╣рд░рдг
· рдХрд▓ рдХोрд╡िрдб рдХा рдирдпा рд╡ैрд░िрдПंрдЯ рдЖрдПрдЧा рдпा рдирд╣ीं – рд╕ंрднाрд╡рдиा рдирд╣ीं рдкрддा।· рдирдИ рддрдХрдиीрдХ рд╕рдлрд▓ рд╣ोрдЧी рдпा рдирд╣ीं – рд╕ंрднाрд╡рдиा рдирд╣ीं рдкрддा।
рдЗрди्рд╣ें рдмीрдоा рдирд╣ीं рдХिрдпा рдЬा рд╕рдХрддा рдХ्рдпोंрдХि рд╕ंрднाрд╡рдиाрдПँ рдЕрдЬ्рдЮाрдд рд╣ैं।
ЁЯФ╣ рдиाрдЗрдЯ рдХा рдоुрдЦ्рдп рддрд░्рдХ (рдкрд░ीрдХ्рд╖ा рдоें рдмाрд░-рдмाрд░)
· рдЬोрдЦिрдо (Risk) → рдоाрдкрдиे рдпोрдЧ्рдп (measurable) → рдмीрдоा рдпोрдЧ्рдп (insurable) → рдЗрд╕рд╕े рд╕ाрдоाрди्рдп рд▓ाрдн рдоिрд▓рддा рд╣ै।· рдЕрдиिрд╢्рдЪिрддрддा (Uncertainty) → рдЕрдоाрдкрдиीрдп (non-measurable) → рдмीрдоा рдпोрдЧ्рдп рдирд╣ीं → рдЗрд╕рд╕े рдЕрд╕ाрдзाрд░рдг рд▓ाрдн (pure profit) рдоिрд▓рддा рд╣ै।
· рдЙрдж्рдпрдоी (entrepreneur) рд╡рд╣ рд╣ै рдЬो рдЕрдиिрд╢्рдЪिрддрддा рдЙрдаाрддा рд╣ै – рдФрд░ рдЗрд╕ीрд▓िрдП рдЙрд╕े рд▓ाрдн рдоिрд▓рддा рд╣ै।
ЁЯФ╣ рдоाрди्рдпрддाрдПँ
1. рднрд╡िрд╖्рдп рдЕрдЬ्рдЮाрдд рд╣ै – рдкूрд░्рдг рдЬाрдирдХाрд░ी рд╕ंрднрд╡ рдирд╣ीं।2. рдХुрдЫ рдШрдЯрдиाрдУं рдХी рд╕ंрднाрд╡рдиाрдПँ рдЬ्рдЮाрдд рд╣ो рд╕рдХрддी рд╣ैं (рдЬोрдЦिрдо)।
3. рдХुрдЫ рдШрдЯрдиाрдУं рдХी рд╕ंрднाрд╡рдиाрдПँ рдЕрдЬ्рдЮाрдд рд╣ोрддी рд╣ैं (рдЕрдиिрд╢्рдЪिрддрддा)।
4. рдЙрдж्рдпрдоी рд╡рд╣ рд╣ै рдЬो рдЕрдиिрд╢्рдЪिрддрддा рдЙрдаाрддा рд╣ै।
ЁЯФ╣ рд╕ीрдоाрдПँ (Criticism)
1. рдЕрд╕рд▓ рджुрдиिрдпा рдоें рд╢ुрдж्рдз рдЬोрдЦिрдо рдФрд░ рд╢ुрдж्рдз рдЕрдиिрд╢्рдЪिрддрддा рдХा рдЕंрддрд░ рд╣рдоेрд╢ा рд╕्рдкрд╖्рдЯ рдирд╣ीं рд╣ोрддा।2. рдЖрдзुрдиिрдХ рдк्рд░ाрдпिрдХрддा рд╕िрдж्рдзांрдд (Bayesian probability) рдХрд╣рддा рд╣ै рдХि рдЕрдЬ्рдЮाрдд рд╕ंрднाрд╡рдиाрдУं рдХो рднी рдоाрдкा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै – рдЬिрд╕рд╕े рдЕрдиिрд╢्рдЪिрддрддा рднी рдЬोрдЦिрдо рдмрди рдЬाрддी рд╣ै।
3. рдиाрдЗрдЯ рдХा рд╕िрдж्рдзांрдд рд╡्рдпрд╡рд╣ाрд░िрдХ рдЕрд░्рдерд╢ाрд╕्рдд्рд░ (behavioral economics) рдХी рддुрд▓рдиा рдоें рдХрдо рдк्рд░рдпोрдЧाрдд्рдордХ рд╣ै।
ЁЯФ╣ рдЯ्рд░िрдХ рдпाрдж рд░рдЦрдиे рдХी
"Knight = Know the difference" – рдиाрдЗрдЯ рдиे рдЬोрдЦिрдо рдФрд░ рдЕрдиिрд╢्рдЪिрддрддा рдХा рдЕंрддрд░ рдмрддाрдпा।"Risk = Rules known, Uncertainty = Unknown" – рдЬोрдЦिрдо рдоें рдиिрдпрдо рдкрддा, рдЕрдиिрд╢्рдЪिрддрддा рдоें рдирд╣ीं।
"Knight рдХा рдиिрдпрдо" – рдЬोрдЦिрдо рдмीрдоा рдпोрдЧ्рдп, рдЕрдиिрд╢्рдЪिрддрддा рдирд╣ीं।
ЁЯФ╣ рдиोрдмेрд▓?
❌ рдирд╣ीं (рд╣ाрд▓ाँрдХि рд╡рд╣ рд╢िрдХाрдЧो рд╕्рдХूрд▓ рдХे рд╕ंрд╕्рдеाрдкрдХों рдоें рд╕े рдеे, рд▓ेрдХिрди рдиोрдмेрд▓ рдЙрдирдХे рдиिрдзрди рдХे рдмाрдж 1972 рдоें рдоिрд▓рдиा рд╢ुрд░ू рд╣ुрдЖ – рдЙрдирдХे рдЫाрдд्рд░ рдоिрд▓्рдЯрди рдл्рд░ीрдбрдоैрди рдХो рдмाрдж рдоें рдоिрд▓ा)ЁЯФ╣ рдЕрддिрд░िрдХ्рдд рдмाрддें
· рдиाрдЗрдЯ рд╢िрдХाрдЧो рд╕्рдХूрд▓ рдСрдл рдЗрдХोрдиॉрдоिрдХ्рд╕ рдХे рд╕ंрд╕्рдеाрдкрдХ рдкिрддा рдХрд╣рд▓ाрддे рд╣ैं।· рдЙрдирдХे рдк्рд░рд╕िрдж्рдз рдЫाрдд्рд░ – рдоिрд▓्рдЯрди рдл्рд░ीрдбрдоैрди, рдЬॉрд░्рдЬ рд╕्рдЯिрдЧрд▓рд░, рдЬेрдо्рд╕ рдмुрдХाрдирди (рд╕рднी рдиोрдмेрд▓ рд╡िрдЬेрддा)।
· Knightian Uncertainty рд╢рдм्рдж рдЖрдЬ рднी рдк्рд░рдЪрд▓िрдд рд╣ै।
· рдЙрдирдХा рдПрдХ рдк्рд░рд╕िрдж्рдз рд▓ेрдЦ – "The Ethics of Competition" (1923)।
· рдЙрди्рд╣ोंрдиे рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рд▓ाрдЧрдд рдФрд░ рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рд▓ाрдн рдкрд░ рднी рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд▓िрдЦा।
❓ рдмॉрдХ्рд╕ 9 рдХे рдк्рд░рд╢्рди-рдЙрдд्рддрд░ (Frank Knight)
рдк्рд░рд╢्рди 1: рдЬोрдЦिрдо (Risk) рдФрд░ рдЕрдиिрд╢्рдЪिрддрддा (Uncertainty) рдоें рдоुрдЦ्рдп рдЕंрддрд░ рдХ्рдпा рд╣ै?
рдЙрдд्рддрд░: рдЬोрдЦिрдо рдоें рдкрд░िрдгाрдоों рдХी рд╕ंрднाрд╡рдиाрдПँ рдЬ्рдЮाрдд рд╣ोрддी рд╣ैं; рдЕрдиिрд╢्рдЪिрддрддा рдоें рдЕрдЬ्рдЮाрдд।
рдЙрдд्рддрд░: рдЬोрдЦिрдо рдоें рдкрд░िрдгाрдоों рдХी рд╕ंрднाрд╡рдиाрдПँ рдЬ्рдЮाрдд рд╣ोрддी рд╣ैं; рдЕрдиिрд╢्рдЪिрддрддा рдоें рдЕрдЬ्рдЮाрдд।
рдк्рд░рд╢्рди 2: ‘Knightian Uncertainty’ рдХिрд╕े рдХрд╣рддे рд╣ैं?
рдЙрдд्рддрд░: рд╡рд╣ рдЕрдиिрд╢्рдЪिрддрддा рдЬिрд╕рдХी рд╕ंрднाрд╡рдиाрдПँ рдоाрдкी рдирд╣ीं рдЬा рд╕рдХрддीं – рдл्рд░ैंрдХ рдиाрдЗрдЯ рдХे рдиाрдо рдкрд░।
рдЙрдд्рддрд░: рд╡рд╣ рдЕрдиिрд╢्рдЪिрддрддा рдЬिрд╕рдХी рд╕ंрднाрд╡рдиाрдПँ рдоाрдкी рдирд╣ीं рдЬा рд╕рдХрддीं – рдл्рд░ैंрдХ рдиाрдЗрдЯ рдХे рдиाрдо рдкрд░।
рдк्рд░рд╢्рди 3: рдЬोрдЦिрдо рдХो рдмीрдоा рдХ्рдпों рдХिрдпा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै?
рдЙрдд्рддрд░: рдХ्рдпोंрдХि рдЗрд╕рдХी рд╕ंрднाрд╡рдиाрдПँ рдЬ्рдЮाрдд рд╣ोрддी рд╣ैं, рдЗрд╕рд▓िрдП рдк्рд░ीрдоिрдпрдо рдХी рдЧрдгрдиा рдХी рдЬा рд╕рдХрддी рд╣ै।
рдЙрдд्рддрд░: рдХ्рдпोंрдХि рдЗрд╕рдХी рд╕ंрднाрд╡рдиाрдПँ рдЬ्рдЮाрдд рд╣ोрддी рд╣ैं, рдЗрд╕рд▓िрдП рдк्рд░ीрдоिрдпрдо рдХी рдЧрдгрдиा рдХी рдЬा рд╕рдХрддी рд╣ै।
рдк्рд░рд╢्рди 4: рдЕрдиिрд╢्рдЪिрддрддा рдХो рдмीрдоा рдХ्рдпों рдирд╣ीं рдХिрдпा рдЬा рд╕рдХрддा?
рдЙрдд्рддрд░: рдХ्рдпोंрдХि рд╕ंрднाрд╡рдиाрдПँ рдЕрдЬ्рдЮाрдд рд╣ैं – рдмीрдоा рдХंрдкрдиी рдк्рд░ीрдоिрдпрдо рдирд╣ीं рдиिрдХाрд▓ рд╕рдХрддी।
рдЙрдд्рддрд░: рдХ्рдпोंрдХि рд╕ंрднाрд╡рдиाрдПँ рдЕрдЬ्рдЮाрдд рд╣ैं – рдмीрдоा рдХंрдкрдиी рдк्рд░ीрдоिрдпрдо рдирд╣ीं рдиिрдХाрд▓ рд╕рдХрддी।
рдк्рд░рд╢्рди 5: рдиाрдЗрдЯ рдХी рдоुрдЦ्рдп рдкुрд╕्рддрдХ рдХौрди рд╕ी рд╣ै?
рдЙрдд्рддрд░: Risk, Uncertainty and Profit (1921)
рдЙрдд्рддрд░: Risk, Uncertainty and Profit (1921)
рдк्рд░рд╢्рди 6: рдиाрдЗрдЯ рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░, рдЕрд╕рд▓ी рд▓ाрдн (profit) рдХिрд╕рд╕े рдЖрддा рд╣ै?
рдЙрдд्рддрд░: рдЕрдиिрд╢्рдЪिрддрддा (Uncertainty) рд╕े – рдЬोрдЦिрдо рд╕े рдирд╣ीं।
рдЙрдд्рддрд░: рдЕрдиिрд╢्рдЪिрддрддा (Uncertainty) рд╕े – рдЬोрдЦिрдо рд╕े рдирд╣ीं।
рдк्рд░рд╢्рди 7: рдХ्рдпा рдл्рд░ैंрдХ рдиाрдЗрдЯ рдХो рдиोрдмेрд▓ рдоिрд▓ा?
рдЙрдд्рддрд░: рдирд╣ीं (рд╡рд╣ 1972 рдоें рдЪрд▓ рдмрд╕े, рдЙрд╕ рд╕рдордп рдиोрдмेрд▓ 1969 рд╕े рд╢ुрд░ू рдеा, рд▓ेрдХिрди рдЙрди्рд╣ें рдирд╣ीं рдоिрд▓ा)।
рдЙрдд्рддрд░: рдирд╣ीं (рд╡рд╣ 1972 рдоें рдЪрд▓ рдмрд╕े, рдЙрд╕ рд╕рдордп рдиोрдмेрд▓ 1969 рд╕े рд╢ुрд░ू рдеा, рд▓ेрдХिрди рдЙрди्рд╣ें рдирд╣ीं рдоिрд▓ा)।
рдк्рд░рд╢्рди 8: рдиाрдЗрдЯ рдХिрд╕ рдЕрд░्рдерд╢ाрд╕्рдд्рд░ी рд╕्рдХूрд▓ рдХे рд╕ंрд╕्рдеाрдкрдХ рдеे?
рдЙрдд्рддрд░: рд╢िрдХाрдЧो рд╕्рдХूрд▓ рдСрдл рдЗрдХोрдиॉрдоिрдХ्рд╕ (Chicago School)।
рдЙрдд्рддрд░: рд╢िрдХाрдЧो рд╕्рдХूрд▓ рдСрдл рдЗрдХोрдиॉрдоिрдХ्рд╕ (Chicago School)।
рдк्рд░рд╢्рди 9: рдиाрдЗрдЯ рдХे рджो рдк्рд░рд╕िрдж्рдз рдЫाрдд्рд░ों рдХे рдиाрдо рдмрддाрдПँ।
рдЙрдд्рддрд░: рдоिрд▓्рдЯрди рдл्рд░ीрдбрдоैрди рдФрд░ рдЬॉрд░्рдЬ рд╕्рдЯिрдЧрд▓рд░ (рджोрдиों рдиोрдмेрд▓ рд╡िрдЬेрддा)।
рдЙрдд्рддрд░: рдоिрд▓्рдЯрди рдл्рд░ीрдбрдоैрди рдФрд░ рдЬॉрд░्рдЬ рд╕्рдЯिрдЧрд▓рд░ (рджोрдиों рдиोрдмेрд▓ рд╡िрдЬेрддा)।
рдк्рд░рд╢्рди 10: рдПрдХ рдЙрджाрд╣рд░рдг рджें – рдХ्рдпा рдЬोрдЦिрдо рд╣ै рдФрд░ рдХ्рдпा рдЕрдиिрд╢्рдЪिрддрддा?
рдЙрдд्рддрд░: рдкाрд╕ा рдлेंрдХрдиा – рдЬोрдЦिрдо (рд╕ंрднाрд╡рдиाрдПँ рдЬ्рдЮाрдд); рдирдИ рджрд╡ा рдХा рдЕрд╕рд░ – рдЕрдиिрд╢्рдЪिрддрддा (рдЕрдЬ्рдЮाрдд)।
рдЙрдд्рддрд░: рдкाрд╕ा рдлेंрдХрдиा – рдЬोрдЦिрдо (рд╕ंрднाрд╡рдиाрдПँ рдЬ्рдЮाрдд); рдирдИ рджрд╡ा рдХा рдЕрд╕рд░ – рдЕрдиिрд╢्рдЪिрддрддा (рдЕрдЬ्рдЮाрдд)।
ЁЯФе рд╕рднी 9 рдЕрд░्рдерд╢ाрд╕्рдд्рд░िрдпों рдХा рдПрдХ рдирдЬ़рд░ рдоें рд░िрд╡ीрдЬрди
| рдХ्рд░рдо | рдиाрдо | рдЬрди्рдо-рдоृрдд्рдпु | рд╕िрдж्рдзांрдд | рдПрдХ рд▓ाрдЗрди | рдиोрдмेрд▓ |
|---|---|---|---|---|---|
| 1 | рдПрдбрдо рд╕्рдоिрде | 1723-1790 | рдкूрд░्рдг рд▓ाрдн | рдЬो рд╕рд╕्рддा рдмрдиाрдП рд╡рд╣ी рдмрдиाрдП | ❌ |
| 2 | рдбेрд╡िрдб рд░िрдХाрд░्рдбो | 1772-1823 | рддुрд▓рдиाрдд्рдордХ рд▓ाрдн | рдоौрдХा рд▓ाрдЧрдд рджेрдЦो | ❌ |
| 3 | рдбेрд╡िрдб рд╣्рдпूрдо | 1711-1776 | Price-Specie-Flow | рд╕ोрдиा рдЖрдпा-рдЧрдпा, BoP рд╕ंрддुрд▓िрдд | ❌ |
| 4 | рдЬे.рдПрд╕. рдоिрд▓ | 1806-1873 | рдкाрд░рд╕्рдкрд░िрдХ рдоाँрдЧ | рдХीрдорддें рдоाँрдЧ рдкрд░ рдиिрд░्рднрд░ | ❌ |
| 5 | рдЕрд▓्рдл्рд░ेрдб рдоाрд░्рд╢рд▓ | 1842-1924 | рдСрдлрд░ рдХрд░्рд╡्рд╕, рд▓ोрдЪ | рдиिрд░्рдпाрдд-рдЖрдпाрдд рдХा рдЧ्рд░ाрдл | ❌ |
| 6 | рдл्рд░ांрд╕िрд╕ рдПрдЬрд╡рд░्рде | 1845-1926 | рдПрдЬрд╡рд░्рде рдмॉрдХ्рд╕ | рджो рд▓ोрдЧों рдХे рдмीрдЪ рд╡िрдиिрдордп рдХा рдмॉрдХ्рд╕ | ❌ |
| 7 | рдЪाрд░्рд▓्рд╕ рдмैрд╕्рдЯेрдмрд▓ | 1855-1945 | рд╡ाрд╕्рддрд╡िрдХ рд▓ाрдЧрдд | рд▓ाрдЧрдд = рдкрд░िрд╢्рд░рдо + рдд्рдпाрдЧ | ❌ |
| 8 | рдЧॉрдЯрдл्рд░ाрдЗрдб рд╣ैрдмрд░рд▓рд░ | 1900-1995 | рдЕрд╡рд╕рд░ рд▓ाрдЧрдд | рд░िрдХाрд░्рдбो + рд╕рднी рд╕ाрдзрди | ❌ |
| 9 | рдл्рд░ैंрдХ рдиाрдЗрдЯ | 1885-1972 | рдЬोрдЦिрдо рдмрдиाрдо рдЕрдиिрд╢्рдЪिрддрддा | рдЬोрдЦिрдо рдоाрдкрдиे рдпोрдЧ्рдп, рдЕрдиिрд╢्рдЪिрддрддा рдирд╣ीं | ❌ |
рдоाрд╕्рдЯрд░ рдЯ्рд░िрдХ (рд╕рднी 9 рдиाрдо рдпाрдж рд░рдЦрдиे рдХे рд▓िрдП)
ЁЯСЙ "рд╕ рд░ рд╣ рдоि рдоा рдП рдм рд╣ рдиा"
ЁЯСЙ рдЕंрдЧ्рд░ेрдЬी рдоें – "A R H J M E B H K"
рдПрдХ рд▓ाрдЗрди рдоें рд╕рднी 9:
1. рд╕्рдоिрде – рдЬो рд╕рд╕्рддा рдмрдиाрдП рд╡рд╣ी рдмрдиाрдП।
2. рд░िрдХाрд░्рдбो – рдоौрдХा рд▓ाрдЧрдд рджेрдЦрдХрд░ рд╡्рдпाрдкाрд░।
3. рд╣्рдпूрдо – рд╕ोрдиा рд▓ाрдпा, рдХीрдордд рдмрдв़ाрдИ, рд╕ोрдиा рдЧрдпा।
4. рдоिрд▓ – рдХीрдорддें рдоाँрдЧ рдкрд░ рдиिрд░्рднрд░।
5. рдоाрд░्рд╢рд▓ – рдСрдлрд░ рдХрд░्рд╡ рд╕े рдХीрдордд рддрдп।
6. рдПрдЬрд╡рд░्рде – рд╡िрдиिрдордп рдХा рдмॉрдХ्рд╕ рдФрд░ рдЕрдиुрдмंрдз рд╡рдХ्рд░।
7. рдмैрд╕्рдЯेрдмрд▓ – рдердХाрди + рдд्рдпाрдЧ = рд╡ाрд╕्рддрд╡िрдХ рд▓ाрдЧрдд।
8. рд╣ैрдмрд░рд▓рд░ – рд░िрдХाрд░्рдбो рдХो рдЕрд╡рд╕рд░ рд▓ाрдЧрдд рд╕े рд╕ुрдзाрд░ा।
9. рдиाрдЗрдЯ – рдЬोрдЦिрдо рдоाрдк рд╕рдХрддे рд╣ो, рдЕрдиिрд╢्рдЪिрддрддा рдирд╣ीं।
ЁЯСЙ "рд╕ рд░ рд╣ рдоि рдоा рдП рдм рд╣ рдиा"
ЁЯСЙ рдЕंрдЧ्рд░ेрдЬी рдоें – "A R H J M E B H K"
рдПрдХ рд▓ाрдЗрди рдоें рд╕рднी 9:
1. рд╕्рдоिрде – рдЬो рд╕рд╕्рддा рдмрдиाрдП рд╡рд╣ी рдмрдиाрдП।
2. рд░िрдХाрд░्рдбो – рдоौрдХा рд▓ाрдЧрдд рджेрдЦрдХрд░ рд╡्рдпाрдкाрд░।
3. рд╣्рдпूрдо – рд╕ोрдиा рд▓ाрдпा, рдХीрдордд рдмрдв़ाрдИ, рд╕ोрдиा рдЧрдпा।
4. рдоिрд▓ – рдХीрдорддें рдоाँрдЧ рдкрд░ рдиिрд░्рднрд░।
5. рдоाрд░्рд╢рд▓ – рдСрдлрд░ рдХрд░्рд╡ рд╕े рдХीрдордд рддрдп।
6. рдПрдЬрд╡рд░्рде – рд╡िрдиिрдордп рдХा рдмॉрдХ्рд╕ рдФрд░ рдЕрдиुрдмंрдз рд╡рдХ्рд░।
7. рдмैрд╕्рдЯेрдмрд▓ – рдердХाрди + рдд्рдпाрдЧ = рд╡ाрд╕्рддрд╡िрдХ рд▓ाрдЧрдд।
8. рд╣ैрдмрд░рд▓рд░ – рд░िрдХाрд░्рдбो рдХो рдЕрд╡рд╕рд░ рд▓ाрдЧрдд рд╕े рд╕ुрдзाрд░ा।
9. рдиाрдЗрдЯ – рдЬोрдЦिрдо рдоाрдк рд╕рдХрддे рд╣ो, рдЕрдиिрд╢्рдЪिрддрддा рдирд╣ीं।
рдЯिрдк्рдкрдгिрдпाँ
рдПрдХ рдЯिрдк्рдкрдгी рднेрдЬें